Biologia grzybów
Nie są one roślinami, zwierzętami ani bakteriami, ale tworzą niezależne królestwo - królestwo grzybów.
"Mała biologia" grzybów
Grzyby są powszechnie uważane za rośliny. W końcu można je znaleźć na straganie warzywnym między kapustą a sałatą i rosną w ziemi jak rośliny. Jednak kategoryzowanie ich jako roślin nie jest do końca poprawne, ponieważ nie mają one prawdziwych korzeni, liści, a co ważniejsze, grzyby nie mają zielonych liści (chlorofilu).
Nie są więc ani roślinami, ani zwierzętami, ani bakteriami, ale tworzą niezależne królestwo grzybów.
Klasyfikacja grzybów
Grzyby od zawsze stanowiły zagadkę dla ludzkości. W 1795 roku botanik Jean-Jacques Paulet ukuł termin "mikologia", czyli nauka o grzybach. Mykolodzy rozróżniają mikroskopijnie małe grzyby (micromycetes), takie jak pleśnie, oraz grzyby wyższe, tak zwane macromycetes, do których należą wszystkie grzyby jadalne. Macromycetes z kolei dzielą się na:
Ascomycetes, których zarodniki rosną w rurkach zwanych "asci". Dobrze znanymi przedstawicielami są na przykład smardze i trufle ...
... i podstawczaki, które obejmują grzyby kapeluszowe lub podstawkowe. Ich zarodniki rosną na komórkach w kształcie butelki zwanych "basidia".
Jak odżywiają się grzyby?
Ponieważ grzyby nie wytwarzają chlorofilu, nie mogą budować materii organicznej z dwutlenku węgla i energii świetlnej, tak jak rośliny. Muszą pozyskiwać pożywienie z żywych lub martwych organizmów roślinnych lub zwierzęcych. Mogą to robić na trzy sposoby:
- Symbionty
Wiele grzybów tworzy ścisłą relację symbiotyczną z korzeniami roślin, znaną jako mikoryza. Grzyby pochłaniają substancje organiczne z rośliny, a w zamian umożliwiają jej lepsze wchłanianie minerałów i wody z gleby. Przykład: borowik szlachetny, grzyb brzozowy, muchomor sromotnikowy. - Saprofity
Saprofity żywią się martwymi szczątkami roślin lub zwierząt. Rozkładają je wraz z bakteriami i w ten sposób przywracają surowce organiczne do naturalnego obiegu. Dobrze znany przykład: Parasol. - Pasożyty
Grzyby pasożytnicze pobierają składniki odżywcze z rośliny żywicielskiej. Powoduje to uszkodzenie rośliny i jej obumarcie. Szczególnie dotknięte są chore i zranione drzewa. Przykład: Zgnilizna korzeni. Jednak ludzie i zwierzęta również mogą zostać zaatakowani przez grzyby pasożytnicze. Mogą one zaatakować skórę, jelita, płuca i inne narządy. Dobrze znane: grzybica stóp.
Rozwój grzybów
Przez większość roku grzyby wyższe żyją niewidocznie w glebie jako szeroko rozgałęziona sieć zwana "grzybnią".
Tylko przez krótki okres czasu pojawiają się ich owocniki, które przez laików uważane są za "właściwe" grzyby. Aby to zilustrować, grzyb można porównać do jabłoni: Grzybnia odpowiada drzewu, a owocniki jabłkom.
Na początku owocnik jest tylko małą okrągłą kulką. Jednak w tej kuli wszystko jest już na właściwym miejscu: blaszki (w przypadku grzyba blaszkowego), kapelusz i podstawa.
Jak rozmnażają się grzyby?
Grzyby mogą rozmnażać się bezpłciowo i płciowo. Tylko te drugie mogą dać początek owocnikom. Proces ten można w uproszczeniu opisać następująco: Miliony zarodników są uwalniane ze spodniej części kapelusza. W przypadku pieczarki łąkowej może to być nawet 40 milionów na godzinę. Wiatr przenosi je na duże odległości, aż spadną na ziemię. W sprzyjających warunkach zarodniki mogą wykiełkować, pod warunkiem, że wilgotność i temperatura są odpowiednie. Włókno grzyba (hyphe) jest następnie formowane z szeregu komórek jednojądrzastych. Rozgałęziając się, tworzą one sieć strzępek, pierwotną grzybnię. Nie może ona jednak jeszcze utworzyć owocnika. Aby to zrobić, musi najpierw połączyć się z inną pierwotną grzybnią tego samego gatunku o różnych płciach. W ten sposób powstaje grzybnia wtórna, której komórki zawierają teraz po dwa jądra. W sprzyjających warunkach środowiskowych mogą z niej rozwinąć się owocniki.
Rekomendacje książek dotyczących identyfikacji grzybów
Poniższe książki stanowią godne polecenia źródła wiedzy, które pomogą Państwu poznać grzyby występujące w Wiesbaden i okolicach oraz lepiej zrozumieć ich cechy charakterystyczne. Należy jednak spożywać wyłącznie grzyby, które znają Państwo bez wątpienia lub których jadalność została potwierdzona przez wykwalifikowanego eksperta ds. grzybów.
- Ewald Gerhardt: Wielki przewodnik po grzybach BLV (wydawnictwo BLV, ISBN 978 3 96747 012 3): Kompleksowy przewodnik identyfikacyjny zawierający ponad 1200 gatunków grzybów, liczne kolorowe zdjęcia oraz przystępne wskazówki dotyczące identyfikacji.
- Frank Heppes, Susanne Rupp: Wielka księga grzybów. Zbieranie, kupowanie, hodowla, konserwowanie, gotowanie, delektowanie się (wydawnictwo ökobuch, ISBN 978 3 947021 29 1): Praktyczny przewodnik zawierający część identyfikacyjną, informacje o grzybach jadalnych i trujących, a także wskazówki dotyczące zbierania, konserwowania i przygotowywania.
- Pelle Holmberg, Hans Marklund: Podręcznik grzybów (Stiftung Warentest, ISBN 978 3 86 851 460 5): Wysokiej jakości przewodnik z doskonałymi zdjęciami, szczegółowymi opisami i wskazówkami dotyczącymi możliwości pomylenia z innymi gatunkami.