Szerszeń azjatycki z podgatunku Vespa velutina nigrithorax został prawdopodobnie przypadkowo sprowadzony do Europy wraz z transportem towarów z Chin.

Już w 2004 roku znaleziono pierwsze gniazdo we Francji. Od tego czasu gatunek ten rozprzestrzenił się również na terytorium Niemiec. Jeszcze przed 2020 rokiem szerszenie azjatyckie zaobserwowano we wszystkich krajach związkowych. 

Pierwsze gniazdo w Wiesbaden zgłoszono w 2023 roku w Biebrich. Obecnie można założyć, że gniazda znajdują się we wszystkich przedmieściach Wiesbaden.

Nastąpiła już zmiana klimatu, która stwarza sprzyjające warunki dla szerszeni azjatyckich. Można uznać za pewne, że w przyszłości gęstość populacji tego gatunku os w Niemczech znacznie wzrośnie. Ponadto obszar występowania w Europie będzie się dalej rozszerzał. Różne badania szacują tempo rozprzestrzeniania się w Europie na 78–100 km rocznie.

Larwy szerszenia azjatyckiego żywią się głównie innymi owadami. Dla pszczelarzy jest to niepokojące, ponieważ robotnice szerszenia azjatyckiego najchętniej czatują na swoją zdobycz w pobliżu uli. Może to prowadzić do znacznych strat w populacji rodzin pszczelich. Reakcje stresowe powodują ponadto, że pszczoły nie opuszczają już swojego ula (tzw. paraliż żywieniowy). 

Szerszeń azjatycki może również stanowić dodatkowe zagrożenie dla populacji rodzimych pszczół dzikich, które i tak już się kurczą. Jednak obecnie nie ma jeszcze potwierdzonych naukowo dowodów na to.

Dla ludzi pojedyncze osobniki szerszenia azjatyckiego nie są bardziej niebezpieczne niż osobniki gatunku rodzimego. Pojedyncze użądlenia nie powodują trwałych uszkodzeń organizmu u osób nieuczulonych. Użądlenia są jednak niezwykle bolesne przez długi czas.

Problemy mogą pojawić się, gdy zbliżymy się zbyt blisko do gniazd szerszeni azjatyckich. Szczególnie w dużych letnich gniazdach żyje znacznie więcej osobników niż w gniazdach szerszeni rodzimych. W szczytowym momencie rozwoju gniazda może się w nim znajdować kilka tysięcy osobników. Ponadto jego mieszkańcy są bardzo gotowi do obrony. Jeśli zbliżymy się zbyt blisko do gniazda, może dojść do nieprzyjemnych konfliktów z wieloma osobnikami.

Opisane powyżej skutki dla pszczół (dzikich) i innych owadów nie wynikają z działania szerszeni występujących u nas. Co prawda pojedyncze pszczoły również znajdują się w jadłospisie lokalnych szerszeni, jednak ich strategie łowieckie nie są w żaden sposób porównywalne z tymi stosowanymi przez szerszenie azjatyckie. Ponadto szerszenie rodzime są znacznie spokojniejsze, gdy zbliżamy się do ich gniazda. Zachowując pewną ostrożność, można je tam obserwować bez ryzyka nieprzyjemnych starć.

Podczas gdy szerszenie azjatyckie są aktywne tylko w ciągu dnia, szerszenie rodzime latają również wieczorem i w nocy.

Osobniki szerszeni europejskich i azjatyckich są łatwe do rozróżnienia, ponieważ mają podobny rozmiar i budowę, ale różnią się kolorem:

Również gniazda obu gatunków wykazują wyraźne różnice.

Szczególnie wiosną, w początkowej fazie zakładania gniazd (z reguły od kwietnia, ale przy łagodnej pogodzie możliwe jest to znacznie wcześniej), tak zwane gniazda pierwotne szerszeni azjatyckich często znajdują się w obszarach przyziemnych. W ciągu roku robotnice budują gniazda wtórne, które rozrastają się do dużych rozmiarów. Gniazda wtórne znajdują się przeważnie na większych wysokościach. Często w koronach drzew, gdzie choć są osłonięte liśćmi przed wzrokiem, to jednak ze względu na swoje niekiedy ogromne rozmiary i tak rzucają się w oczy.

Pomimo intensywnych działań zwalczających podjętych przez kraj związkowy Hesja po wykryciu pierwszych gniazd nie udało się skutecznie ograniczyć populacji szerszenia azjatyckiego. Szerszeń azjatycki jest obecnie uważany w Hesji – podobnie jak w innych krajach związkowych – za gatunek trwale zadomowiony.

Od marca 2025 r. szerszeń azjatycki został również sklasyfikowany jako „gatunek szeroko rozpowszechniony” zgodnie z rozporządzeniem UE nr 1143/2014. Status ten znosi obowiązujący do tej pory wymóg natychmiastowego usuwania wszystkich gniazd. Zniesiono również dotychczasowy obowiązek zgłaszania. 

W związku z tym od 1 sierpnia 2025 r. kraj związkowy Hesja zasadniczo nie pokrywa już kosztów usuwania gniazd szerszeni azjatyckich. Koszty te muszą ponosić właściciele odpowiednich nieruchomości.

Zgodnie z § 43 ust. 1 heskiej ustawy o ochronie przyrody (HeNatG) kompetencje w zakresie działań zarządczych dotyczących gatunków wymienionych w art. 19 rozporządzenia UE 1143/2014 należą do niższych organów ochrony przyrody. Decyzja o tym, czy należy podjąć działania zarządcze (zazwyczaj polegające na usuwaniu gniazd), podejmowana jest pod kątem tego, czy gatunek ten stanowi zagrożenie dla ochrony przyrody. W każdym indywidualnym przypadku sprawdzane jest, czy dotyczy to cennych siedlisk lub czy zagrożone są chronione (rzadkie) gatunki, a także czy występuje naruszenie różnorodności biologicznej. Przy ocenie brane są również pod uwagę lokalizacja oraz rodzaj gniazda. 

Punkt doradztwa ds. os, pszczół i szerszeni w Urzędzie ds. Środowiska stara się doprowadzić do usunięcia gniazd szerszeni azjatyckich. W tym celu pracownicy potrzebują wsparcia ze strony społeczeństwa: prosimy o zgłaszanie zauważonych gniazd szerszeni azjatyckich (nie pojedynczych osobników) wraz z dowodem fotograficznym (w celu pewnego ustalenia, że rzeczywiście chodzi o szerszenie azjatyckie) oraz dokładnym wskazaniem lokalizacji na landschaftsschutz@wiesbaden.de landschaftsschutzwiesbadende. 

Mimo że obowiązek zgłaszania już nie obowiązuje, Heski Urząd ds. Ochrony Przyrody, Środowiska i Geologii (HLNUG) nadal jest zainteresowany Państwa zgłoszeniami, aby móc kontynuować monitorowanie tego gatlandschaftsschutzwiesbadende. 

Mimo że obowiązek zgłaszania już nie obowiązuje, Heski Urząd ds. Ochrony Przyrody, Środowiska i Geologii (HLNUG) nadal jest zainteresowany Państwa zgłoszeniami, aby móc kontynuować monitorowanie tego gatunku. Link do narzędzia zgłoszeniowego znajduje się w sekcji „Dalsze informacje”.

Gniazda, w których pracują już robotnice, powinny być usuwane wyłącznie przez wykwalifikowany personel (konsultantów ds. os, pszczelarzy, specjalistów ds. zwalczania szkodników), nawet jeśli są łatwo dostępne, ponieważ owady te zaciekle bronią swoich gniazd. Odpowiednie dane kontaktowe można uzyskać w urzędzie ds. środowiska, zwłaszcza że nie wszystkie firmy zajmujące się zwalczaniem szkodników wykonują usługi usuwania gniazd szerszeni azjatyckich. Usuwanie gniazd pierwotnych jest skuteczniejsze i tańsze niż usuwanie gniazd wtórnych, które często zawierają kilka tysięcy osobników i najprawdopodobniej znajdują się w trudno dostępnym, wysoko położonym miejscu. 

Przed usunięciem gniazd szerszeni należy upewnić się, że są to szerszenie azjatyckie, a nie europejskie. Szerszeń europejski, podobnie jak wszystkie rodzime trzmiele i dzikie pszczoły, jest objęty szczególną ochroną zgodnie z federalnym rozporządzeniem w sprawie ochrony gatunków (§ 44 federalnej ustawy o ochronie przyrody (BNatSchG)). Do przeniesienia lub usunięcia gniazda szerszenia europejskiego, a także wszystkich rodzimych trzmieli i dzikich pszczół, wymagane jest zezwolenie wyjątkowe (§ 67 BNatSchG) wydane przez niższy organ ds. ochrony przyrody. Zezwolenie to może zostać udzielone wyłącznie z ważnych powodów. 

Ponieważ szerszeń azjatycki jest gatunkiem zadomowionym i inwazyjnym, do usuwania gniazd tego gatunku nie jest wymagana zgoda organów administracji.

Poradnia w Urzędzie ds. Środowiska chętnie pomoże w identyfikacji gatunku.