Schuricht, Carl

Dyrygent

urodzony: 03.07.1880 w Gdańsku

zm.: 07.01.1967 w Corseaux-sur-Vevey (Szwajcaria)

Syn mistrza budowy organów i śpiewaczki oratoryjnej przeniósł się wraz z matką, która wcześnie owdowiała, do Wiesbaden w 1893 roku. Tam uczęszczał do Królewskiego Gimnazjum Realnego i pobierał pierwsze lekcje dyrygowania u Franza Mannstaedta.

Podczas studiów w Wyższej Szkole Muzycznej w Berlinie pracował jako akompaniator w Teatrze Państwowym w Moguncji. Z powodu problemów zdrowotnych Schuricht zrobił kilkuletnią przerwę, po czym w 1906 roku objął stanowisko dyrygenta w Filharmonii w Dortmundzie. Następnie pracował w Zwickau, Bad Kreuznach i Frankfurcie nad Menem. W 1912 roku został mianowany miejskim dyrektorem muzycznym w Wiesbaden. W 1922 roku mianowano go generalnym dyrektorem muzycznym i pełnił tę funkcję do 1944 roku. Kierował orkiestrą uzdrowiskową, a w latach 1913–1937, z przerwami, stowarzyszeniem Cäcilienverein. Dzięki jego działalności wzrosła ponadregionalna renoma Wiesbaden jako miasta muzycznego. Od 1933 roku występował gościnnie w Wiedniu, Berlinie i Stuttgarcie. W 1935 roku dyrygował Orkiestrą Radiową w Stuttgarcie podczas uroczystego koncertu zorganizowanego przez 13. sztandar SS z okazji urodzin Reichsführera SS Heinricha Himmlera. Schuricht dyrygował również koncertami na rzecz organizacji „Kraft durch Freude” oraz Winterhilfswerk.

We wrześniu 1933 roku Carl Schuricht rozstał się ze swoją trzecią żoną, prześladowaną jako Żydówka, która następnie udała się na wygnanie. Ponieważ z punktu widzenia władz nazistowskich separacja nie została w pełni sfinalizowana, w 1935 roku Schuricht nie został zatrudniony do poprowadzenia uroczystego koncertu w Wiesbaden na cześć Adolfa Hitlera. Latem 1944 roku został wpisany na tzw. listę „obdarzonych przez Boga” Ministerstwa Propagandy Rzeszy. Pod koniec roku dyrygent wyemigrował do Szwajcarii.

Głównym przedmiotem jego interpretacji były symfonie Brucknera i Mahlera („Symfonia Tysiąca” z 1913 r., „Tydzień Gustava Mahlera” w latach 1920 i 1921). Ponadto zaprezentował w Wiesbaden „Gurre-Lieder” Arnolda Schönberga oraz „Eine Messe des Lebens” Fredericka Deliusa. W przypadku utworów Beethovena, Bacha, Handla, Haydna, Brahmsa czy Schumanna przekonywał swoją „skłonnością do silnej duchowości w interpretacji”. Schuricht był poszukiwanym dyrygentem gościnnym w Europie i za granicą. Występował dla organizacji „Kraft durch Freude” oraz na terenach okupowanych.

Po 1945 roku działał głównie w Radio-Sinfonieorchester des Süddeutschen Rundfunks w Stuttgarcie. W 1953 roku nadano mu tytuł honorowego obywatela miasta Wiesbaden. W 1973 roku ulica, przy której mieszkał, została nazwana jego imieniem. W Kurhausie w Wiesbaden o dyrygencie przypominają salon „Carl Schuricht” oraz pomnik przed salą im. Christiana Zaisa. 

Jego urna została złożona na cmentarzu Nordfriedhof. W 2011 roku otrzymał honorowy grób w Wiesbaden.

Carl Schuricht należał do Rzesowej Izby Muzycznej ze względu na charakter swojej działalności zawodowej. Poprzez koncert urodzinowy na cześć Heinricha Himmlera w Stuttgarcie udzielił niematerialnego wsparcia reżimowi nazistowskiemu i uzyskał, między innymi dzięki temu występowi, korzyści materialne. Jednocześnie Schuricht wspierał finansowo swoją żydowską (byłą) żonę, udzielając w ten sposób rzeczywistej pomocy osobom zagrożonym, pokrzywdzonym lub prześladowanym przez reżim nazistowski. Ze względu na małżeństwo z Żydówką Schuricht nie mógł dyrygować uroczystego koncertu ku czci Adolfa Hitlera w Kurhausie w Wiesbaden w 1935 roku. Z tego powodu Komisja Historyczna ds. weryfikacji nazw ulic, budynków i obiektów stolicy kraju związkowego Wiesbaden, powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej z 2020 r., zaleciła umieszczenie ulicy Carl-Schuricht-Straße w odpowiednim kontekście. Magistrat zastosował się do tego zalecenia uchwałą z dnia 24 marca 2026 r.

[Niniejszy tekst został opracowany w 2012 roku przez Wolfganga Junga na potrzeby drukowanej wersji encyklopedii miejskiej Wiesbaden, a w 2023 roku uzupełniony przez dr Katherine Lukat]