Plessner, Helmuth

Filozof, socjolog

Urodzony: 04.09.1892 w Wiesbaden

zm.: 12.06.1985 w Getyndze

Plessner, syn lekarza z prywatnym sanatorium, studiował we Fryburgu, Getyndze, Heidelbergu i Erlangen, gdzie uzyskał doktorat w 1916 roku. Początkowo koncentrował się wyłącznie na naukach przyrodniczych, ale w tym samym roku opublikował swoją pierwszą filozoficzną publikację: "Die wissenschaftliche Idee. Szkic jej formy". Wraz z Hansem Drieschem był szczególnie zafascynowany filozofią Wilhelma Windelbanda i Edmunda Husserla, którzy zmotywowali Plessnera do rozwijania własnego kosmosu idei poprzez coraz ściślejsze przeplatanie aspektów nauk humanistycznych i biologicznych, psychologii i socjologii w jego myśleniu.

Nauczając jako prywatny wykładowca od 1920 roku i jako profesor nadzwyczajny w Kolonii od 1926 roku, stworzył głośne eseje, które spotkały się z minimalnym odzewem. Esej "Die Einheit der Sinne, Grundlinien einer Ästhesiologie des Geistes" (1923) zbliżył się do diltheysowskiej filozofii życia. Plessner przeciwstawił się ideologicznym poszukiwaniom sensu lat dwudziestych, zawsze nalegając na wolność człowieka w jego myślach i działaniach, z prognostyczną analizą "Grenzen der Gemeinschaft. A Critique of Social Radicalism" (1924).

Głównym dziełem Plessnera stało się "Die Stufen des Organischen und der Mensch" (1928), antropologia socjologiczna pod wpływem fenomenologii, która przynajmniej wstępnie sformułowała kompleksy pytań dla przyszłych teorii socjologicznych. Wyeksponowany "znak firmowy" Plessnera, koncepcja "ekscentrycznej pozycjonalności", jest powiązany z tym badaniem: w przeciwieństwie do zwierząt, ludzie muszą rozwinąć refleksyjną relację z samym sobą w swojej "otwartości na świat".

Plessner, który pochodził z żydowskiej rodziny, został zmuszony do porzucenia swojej kariery przez narodowosocjalistyczną dyktaturę. Na próżno próbował kontynuować swoją pracę w Stambule. Dzięki antropologowi Frederikowi Buytendijkowi zaproponowano mu wykłady na Uniwersytecie w Groningen. W wyniku niemieckiej okupacji musiał się ukrywać. Już z wygnania wysłał w świat swoją pracę "Das Schicksal deutscher Geistes im Ausgang seiner bürgerlichen Epoche" (1935). Niestety, ta ideologiczno-historyczna diagnoza charakteru narodu niemieckiego została ponownie udostępniona dopiero w 1959 r. pod nowym, słynnym już tytułem "The Delayed Nation". W 1941 roku Plessner opublikował fundamentalną prezentację na temat elementu interpretacji ludzkiej natury, "Lachen und Weinen. Badanie granic ludzkiego zachowania".

W 1951 roku Plessner został mianowany profesorem socjologii, w tym filozofii, na Uniwersytecie w Getyndze, gdzie był rektorem w latach 1960/61. Później przyszły zaszczyty akademickie. Plessner stał się pionierem w badaniach uniwersyteckich. W swoich dyskursach na temat kulturoznawstwa ten awangardowy myśliciel, którego autorytet był uznawany tylko przez nielicznych, miał trzymać się swoich idei ekscentryka, co imponująco przejawia się na przykład w jego traktacie o "umuzycznieniu zmysłów".