Niebiescy Jeźdźcy
Nazywają się Elisabeth Epstein, Emmi Dresler, Natalia Gontscharowa – i nikt o nich dotąd nie słyszał. Wystawa, którą można oglądać do 21 lutego w Muzeum w Wiesbaden, skupia się na artystkach z kręgu „Błękitnego Jeźdźca” i z jego otoczenia. Patronką wystawy jest Iris Berben.
„Błękitny Jeździec”, założony w 1911 roku w Monachium, był stowarzyszeniem artystów, które wniosło istotny wkład w rozwój sztuki nowoczesnej. To, co łączyło członków grupy, to pragnienie i poszukiwanie nowych środków wyrazu oraz dążenie do wizualizacji uczuć przy jednoczesnym odejściu od realistycznego przedstawiania rzeczywistości. O otwartości grupy świadczy fakt, że od samego początku uczestniczyły w niej kobiety – co było raczej niezwykłe w czasach, gdy często mogły one uczęszczać jedynie na prywatne lekcje, ponieważ odmówiono im dostępu do akademii sztuki. Kobiety mogły studiować w Akademii w Monachium jedynie w latach 1813–1839, a następnie dostęp do niej pozostawał im zamknięty aż do 1920 roku.
Męski wizerunek „Błękitnego Jeźdźca”
To, że stowarzyszenie artystów kojarzy się przede wszystkim z członkami płci męskiej, wynika między innymi z pierwszej retrospektywy „Błękitnego Jeźdźca” w 1949 roku w Haus der Kunst w Monachium, podczas której skupiono się na dziełach Wasilija Kandinsky’ego, Franza Marca, Paula Klee i Aleksieja von Jawlenskiego. Artystki cieszyły się znacznie mniejszym zainteresowaniem i miały znacznie mniej miejsca – jedynie Erma Bossi, Gabriele Münter i Marianne von Werefkin były reprezentowane kilkoma dziełami.
Marianne von Werefkin, 1905Nie jestem mężczyzną, nie jestem kobietą, jestem sobą.
Wzorce zachowań i kwestie tożsamości
Kobiety odegrały przy tym kluczową rolę w stowarzyszeniu artystycznym: jak pokazuje wystawa w Muzeum w Wiesbaden (Otwiera się w nowej karcie), to właśnie artystki w decydującym stopniu utrzymywały kontakty z Francją czy Rosją i wzbogacały spektrum tematyczne o zagadnienia, które do dziś są niezwykle aktualne: W ich obrazach można dostrzec aluzje do strategii, dzięki którym potrafiły one zaistnieć w środowisku zdominowanym przez mężczyzn i które otwierają spojrzenie na role społeczne oraz kwestie tożsamości – aspekty, które mniej interesowały mężczyzn z tej grupy. Nie tylko dzięki kobiecej perspektywie „Der Blaue Reiter” był wyjątkowym zjawiskiem wśród współczesnych stowarzyszeń artystycznych.
„Różowy Salon”: Marianne von Werefkin była w Sankt Petersburgu uczennicą słynnego malarza realistycznego Ilji Repina. Dzięki niemu poznała w 1892 roku o cztery lata młodszego Aleksieja von Jawlenskiego, którego postanowiła wspierać. W 1896 roku przeprowadzili się razem do Monachium, gdzie przez 18 lat, aż do wybuchu I wojny światowej, mieszkali przy ulicy Giselastraße 23. To właśnie tam Werefkin prowadziła interdyscyplinarny „Różowy Salon”, w którym regularnie spotykali się artyści, muzyczki, politycy i pisarki. Muzeum w Wiesbaden nawiązuje do idei Różowego Salonu w programie towarzyszącym (Otwiera się w nowej karcie)towarzyszącym (Otwiera się w nowej karcie) wystawie, organizując trzy fascynujące rozmowy.
12 artystek i artystów
Wystawa gromadzi dzieła ośmiu artystek, które brały udział w jednej z trzech wystaw „Nowego Stowarzyszenia Artystów w Monachium” (1909, 1910 i 1911) lub na jednej z dwóch wystaw „Blauer Reiter” (1911 i 1912): do „wewnętrznego kręgu” należały Maria Franck-Marc, Gabriele Münter i Marianne von Werefkin. Ponadto swoje prace na tych wystawach prezentowały również artystki: Erma Bossi, Emmi Dresler, Elisabeth Epstein, Natalja Gontscharowa i Carla Pohle. Elisabeth Erdmann-Macke, Else Lasker-Schüler, Sonia Delaunay-Terk i Olga Meerson były bardzo blisko związane z kręgiem „Błękitnego Jeźdźca” i dlatego również można je zobaczyć na wystawie.
Wskazówka od „Quellgeflüster”: W podcaście „Zeit” zatytułowanym „Augen zu” (Otwiera się w nowej karcie) Giovanni di Lorenzo i Florian Illies rozmawiają o Marianne von Werefkin – jednej z najważniejszych malarek modernizmu, która wciąż pozostaje w cieniu swojego życiowego i artystycznego partnera, Aleksieja von Jawlenskiego. A propos: ponieważ Jawlensky przez długi czas mieszkał w Wiesbaden, w stolicy kraju związkowego wytyczono specjalny szlak poświęcony tej postaci (Otwiera się w nowej karcie). Muzeum w Wiesbaden posiada najważniejszą na świecie kolekcję dzieł Aleksieja von Jawlenskiego. W postaci (Otwiera się w nowej karcie). Muzeum w Wiesbaden posiada najważniejszą na świecie kolekcję dzieł Aleksieja von Jawlenskiego. W postaci (Otwiera się w nowej karcie). Muzeum w Wiesbaden posiada najważniejszą na świecie kolekcję dzieł Aleksieja von Jawlenskiego. W postaci (Otwiera się w nowej karcie). Muzeum w Wiesbaden posiada najważniejszą na świecie kolekcję dzieł Aleksieja von Jawlenskiego. W wywiadzie (Otwiera się w nowej karcie) dowiecie się, jakie atrakcje na was czekają!