Przyczyna obecnego wzrostu liczby zachorowań nie została na razie ostatecznie wyjaśniona. Krztusiec występuje jednak regularnie falami, zazwyczaj w odstępach od czterech do sześciu lat. Jednocześnie, dzięki zwiększonej czujności, bada się więcej osób mających kontakt z chorymi, dzięki czemu częściej wykrywa się i zgłasza również zakażenia przebiegające z niewielkimi objawami lub bezobjawowo. 

Krztusiec (pertussis) to bakteryjna choroba zakaźna dróg oddechowych, przenoszona między ludźmi drogą kropelkową podczas kaszlu lub kichania. Osoby chore mogą zarażać innych już przed pojawieniem się pierwszych objawów. Ryzyko zakażenia jest szczególnie wysokie we wczesnej fazie choroby, kiedy krztusiec często przypomina jeszcze zwykłe przeziębienie. Typowymi dolegliwościami są początkowo katar, lekki kaszel i ogólne osłabienie. W dalszym przebiegu choroby mogą pojawić się trwające kilka tygodni, skurczowe napady kaszlu, którym może towarzyszyć duszność, sapanie podczas wdechu lub wymioty. U młodzieży, dorosłych i osób zaszczepionych krztusiec często objawia się jedynie długotrwałym kaszlem. Również osoby zaszczepione lub które już wcześniej chorowały mogą ponownie się zarazić i przenosić patogen. Odporność poszczepienna z czasem słabnie. Szczepienie zapewnia jednak niezawodną ochronę przed ciężkim przebiegiem choroby i przyczynia się do ochrony osób szczególnie narażonych przed zakażeniem. 

Szczególnie narażone są noworodki i małe niemowlęta. U nich krztusiec może prowadzić do zagrażających życiu zatrzymań oddechu i poważnych powikłań. Ponieważ niemowlęta można szczepić dopiero po ukończeniu drugiego miesiąca życia, szczepienie matki w czasie ciąży ma szczególne znaczenie. Stała Komisja ds. Szczepień (STIKO) przy Instytucie Roberta Kocha (RKI) zaleca szczepienie w każdej ciąży od 28. tygodnia ciąży, aby przeciwciała ochronne mogły zostać przekazane dziecku. 

Podwyższone ryzyko powikłań występuje również u osób starszych oraz u osób z przewlekłymi chorobami serca, płuc lub innymi chorobami podstawowymi. Starsze dzieci i dorośli choć często chorują w łagodniejszej postaci, mogą jednak przenosić patogen na osoby szczególnie narażone. 

Urząd ds. zdrowia zaleca wszystkim obywatelom sprawdzenie stanu szczepień własnych oraz swoich dzieci na podstawie książeczki szczepień i jak najszybsze uzupełnienie brakujących lub zaległych szczepień. Szczególnie przed rozpoczęciem roku szkolnego i przedszkolnego rodzice powinni sprawdzić stan szczepień swoich dzieci i zadbać o ich uzupełnienie. Szczepienie niezawodnie chroni przed poważnymi powikłaniami, nie może jednak całkowicie zapobiec łagodnej infekcji lub niewielkiemu kaszlowi u osób zaszczepionych, a także w znacznym stopniu przyczynia się do ochrony grup osób szczególnie narażonych. 

STIKO zaleca szczepienie przeciwko krztuścowi dla:

· niemowlęta (trzy dawki szczepionki w wieku dwóch, czterech i jedenastu miesięcy). Serię szczepień należy rozpocząć jak najwcześniej; częściowo jest to możliwe w ramach badań wczesnego wykrywania.

· dzieci i młodzież (po jednej dawce przypominającej w wieku od pięciu do sześciu lat oraz między dziewiątym a szesnastym rokiem życia).

· Dorośli – jednorazowo wraz z kolejną należną szczepionką przeciw tężcowi i błonicy. Dotyczy to również sytuacji, gdy na przykład po urazie konieczne jest szczepienie przeciw tężcowi.

· Kobiety w ciąży w każdej ciąży, począwszy od 28. tygodnia ciąży. Jeśli istnieje zwiększone prawdopodobieństwo porodu przedwczesnego, szczepienie powinno zostać przeprowadzone już w drugim trymestrze ciąży. Zalecenie to obowiązuje niezależnie od tego, kiedy ostatnio przeprowadzono szczepienie przeciwko krztuścowi.

· Osoby mające bliski kontakt z noworodkami i niemowlętami, jeśli od ostatniego szczepienia minęło ponad dziesięć lat. Szczepienie powinno nastąpić w miarę możliwości najpóźniej cztery tygodnie przed porodem dziecka. Jeśli termin ten został przekroczony, należy je jak najszybciej nadrobić.

· Pracownicy służby zdrowia oraz placówek zbiorowego zakwaterowania – w ramach szczepienia przypominającego, jeśli w ciągu ostatnich dziesięciu lat nie przeprowadzono szczepienia przeciwko krztuścowi. 

Osoby cierpiące na kaszel trwający dłużej niż dwa tygodnie lub doświadczające skurczowych, niekontrolowanych napadów kaszlu lub wymiotów po kaszlu powinny zasięgnąć porady lekarza. Przed wizytą u lekarza należy telefonicznie poinformować gabinet lekarski o podejrzeniu choroby, aby można było podjąć środki ochronne dla innych pacjentów. Do czasu wyjaśnienia sytuacji osoby dotknięte chorobą powinny unikać kontaktu z noworodkami, niemowlętami i innymi osobami szczególnie narażonymi. Wczesne leczenie antybiotykami może skrócić okres zakaźności i przyczynić się do zapobiegania dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby.

Osoby z podejrzeniem lub potwierdzonym krztuścem nie mogą tymczasowo przebywać w placówkach zbiorowych, takich jak przedszkola czy szkoły, ani w nich pracować. W przypadku podejrzenia choroby ponowne dopuszczenie do tych placówek jest możliwe, jeśli krztusiec został wykluczony za pomocą odpowiednich badań diagnostycznych. W przypadku potwierdzonej choroby powrót do placówki jest z reguły możliwy najwcześniej pięć dni (w przypadku podania azytromycyny – po trzech dniach) od rozpoczęcia skutecznego leczenia antybiotykami. Bez leczenia antybiotykami powrót do placówki jest zasadniczo przewidziany dopiero 21 dni od wystąpienia kaszlu.

W przypadku osób mających bliski kontakt z chorymi na krztusiec wskazane może być profilaktyczne leczenie antybiotykami. Dotyczy to w szczególności osób niezaszczepionych lub niepełnie zaszczepionych, a także osób, u których ostatnie szczepienie przeciwko krztuścowi miało miejsce dawno temu. Również osoby w pełni zaszczepione mogą potrzebować takiej profilaktyki, jeśli same należą do grupy ryzyka lub mają bliski kontakt z osobami szczególnie narażonymi, takimi jak małe niemowlęta, kobiety w ciąży lub osoby z ciężkimi chorobami serca lub płuc. Indywidualne zalecenia powinny zostać zweryfikowane przez lekarza. 

Więcej informacji na temat krztuśca i szczepień ochronnych można znaleźć pod podanym linkiem na stronie internetowej Federalnego Instytutu Zdrowia Publicznego (BIÖG): www.infektionsschutz.de/infektionen/erregersteckbriefe/keuchhusten/  (Otwiera się w nowej karcie)