Obiekty Reisinger (dawniej obiekty Reisinger i Herbert)
Tereny Reisinger naprzeciwko głównego dworca kolejowego (Otwiera się w nowej karcie) zawdzięczają swoje istnienie hojnym darowiznom kupca Hugo Reisingera (Otwiera się w nowej karcie) i aptekarza Adama Herberta (Otwiera się w nowej karcie). Na tym terenie lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdowała się fabryka gazu oraz stacje kolejowe Taunus, Rhine i Hessian Ludwig.
Po wybudowaniu głównego dworca kolejowego budynki te zostały wyburzone, a teren stał się przemysłowym nieużytkiem. Kiedy w 1913 r. Reisinger przekazał miastu 25 000 dolarów na budowę fontanny, początkowo rozważano różne lokalizacje, ale pod uwagę wzięto teren dawnego Salzbachtal. Realizacja została opóźniona przez I wojnę światową (Otwiera się w nowej karcie) i podjęto ją ponownie dopiero pod koniec lat dwudziestych XX wieku.
W 1931 roku zwycięzcami konkursu zostali architekt ogrodowy Friedrich Wilhelm Hirsch, architekt Edmund Fabry oraz rzeźbiarz Arnold Hensler. Najważniejszym celem było odsłonięcie terenu. Ponadto miało powstać urządzenie fontannowe, które w postaci tryskających strumieni, wydobywających się „jakby z głębi łąki”, miało symbolizować źródła lecznicze. Kanał biegnący wzdłuż głównej ścieżki kończy się przy basenie z marmurową rzeźbą klęczącej nimfy źródlanej autorstwa Henslera. W 1932 roku kompleks został oddany do użytku publicznego.
Na pozostałych powierzchniach znajdowały się boiska sportowe i ogródki działkowe. W 1936 roku podjęto decyzję o wykorzystaniu środków ufundowanych przez farmaceutę Herberta na rozbudowę kompleksu Reisingera. Za realizację projektu parku ponownie odpowiadał Friedrich Hirsch, natomiast architekt Ernst von den Velden zaprojektował salę kolumnową, a rzeźbiarz ze Stuttgartu Ludwig Spiegel stworzył monumentalną rzeźbę z wapienia muszlowego przedstawiającą Europę na byku. Kompleks ogrodowy z pseudoantyczną salą kolumnową nawiązuje w swojej stylistyce do narodowego socjalizmu. W szczególności ważąca 1,5 tony rzeźba z wapienia muszlowego nawiązuje do typowych elementów stylistycznych nazistowskiej estetyki projektowej. Dawna Herbert-Anlage służyła zatem również, poprzez swoją ikonografię, przedstawianiu propagowanego poczucia wspólnoty w lokalnej nazistowskiej „wspólnocie ludowej”. W jej projekcie można już dostrzec wpływ nazizmu, przejawiający się w świadomie płaskim i statycznym stylu ilustracyjnym w połączeniu z techniką sgraffito, która ma podkreślać solidne rzemieślnicze wykonanie tego monumentalnego malarstwa architektonicznego. „Europa-Anlage” – czyli Herbert-Anlage – ze swoją rozległą „programatiką europejską” stanowi ikonograficzny wyjątek w Niemczech. Powstała w roku, w którym pojawiły się pierwsze oficjalne przedstawienia „Europy” w niemieckim faszyzmie.
Nowy kompleks z halą spacerową i dużym zbiornikiem wodnym został zainaugurowany 6 lipca 1937 roku. Przemówienie uroczyste wygłosił, obok darczyńcy Adama Herberta, również burmistrz z ramienia NSDAP Erich Mix, który zaprosił gości na uroczystość. Program uświetniła orkiestra uzdrowiskowa. Obecni byli najważniejsi przedstawiciele miasta, a także wysocy rangą przedstawiciele NSDAP, SS, SA, NSKK, a także Hitlerjugend i BDM.
Po II wojnie (Otwiera się w nowej karcie) światowej tereny te były wykorzystywane przez wojska amerykańskie jako parking. Od 1950 roku rozpoczęto prace nad odbudową parku. Adam Herbert przeznaczył dodatkowe środki na stworzenie fontanny Diany przed halami Rhein-Main-Hallen (Otwiera się w nowej karcie).
Obecnie park służy jako miejsce do odpoczynku i zabawy dla dzieci oraz jako miejsce organizacji imprez plenerowych. W ramach budowy nowego przedszkola oraz hal Rhein-Main przeprowadzono rekultywację terenów skażonych poprzez usunięcie pozostałości gazowni znajdujących się w gruncie, a także odtworzono zgodnie z zasadami konserwacji zabytków historyczny teren zielony o powierzchni około 3,4 ha.
Powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej z 2020 r. Komisja Ekspertów ds. Historii, mająca za zadanie weryfikację nazwanych na cześć osób obiektów komunikacyjnych, budynków i instytucji stolicy kraju związkowego Wiesbaden, zaleciła zmianę nazwy Herbert-Anlage ze względu na powiązania Adama Herberta z reżimem nazistowskim. Właściwa rada dzielnicy Wiesbaden-Mitte przyjęła to zalecenie i 1 lutego 2024 r. podjęła decyzję, że można zrezygnować z nazwy „Herbert-Anlage”. Rada dzielnicy zwróciła się do władz miejskich z prośbą, aby park Herbert-Anlage został włączony do przylegającego od południa parku Reisinger-Anlage. Tablica pamiątkowa powinna zostać umieszczona w odpowiednim kontekście.
W dniu 1 lutego 2024 r. właściwa rada dzielnicy Wiesbaden-Mitte podjęła uchwałę o cofnięciu nazwy „Herbert-Anlage” nadanej na cześć Adama Herberta oraz o włączeniu terenu Herbert-Anlage do sąsiedniego od południa terenu Reisinger-Anlage. Zostało to zrealizowane na mocy uchwały magistratu z dnia 24 marca 2026 r.
[Niniejszy tekst został opracowany w 2012 roku przez Martinę Clair Michel na potrzeby drukowanej wersji leksykonu miejskiego Wiesbaden, a w 2024 roku zaktualizowany i uzupełniony przez dr Katherine Lukat.]
Literatura
Franke, Nils M.: Ekspertyza dotycząca historycznego rozwoju Herbert-Reisinger-Anlagen Wiesbaden, wkład w prace konserwatorskie parku, Wiesbaden 2007.
Sigrid Russ, redaktor, Denkmaltopographie Bundesrepublik Deutschland. Zabytki kultury w Hesji. Wiesbaden I.2 - Rozbudowa miasta w obrębie obwodnicy. Wyd.: Krajowy Urząd Ochrony Zabytków Hesji, Stuttgart 2005 [str. 150 i nast.]
Nazwy w przestrzeni publicznej. Raport końcowy historycznej komisji ekspertów ds. badania obszarów komunikacyjnych, budynków i obiektów nazwanych imionami osób w stolicy kraju związkowego Wiesbaden, w: Schriftenreihe des Stadtarchivs Wiesbaden, Vol. 17. Wiesbaden 2023.

