W drodze do… Archiwum Miejskiego w Wiesbaden
Archiwum Miejskie w Wiesbaden stanowi pamięć stolicy kraju związkowego i podtrzymuje jej historię oraz opowieści – na przykład w leksykonie miejskim. Dyrektor dr Peter Quadflieg opowiada o zadaniach archiwum miejskiego oraz o tym, z którą postacią historyczną chętnie by się spotkał.
Jakie dokumenty można znaleźć w archiwum miejskim?
Dr Peter Quadflieg: Archiwum Miejskie w Wiesbaden, jako historyczna pamięć stolicy kraju związkowego Wiesbaden, przechowuje akta i rejestry urzędowe, dokumenty i zdjęcia, plakaty i ryciny, ulotki, filmy i nagrania dźwiękowe, drukowane materiały i książki, a także dokumenty w formie wyłącznie cyfrowej, takie jak dane z procedur specjalistycznych, zdjęcia cyfrowe czy pliki. Posiadamy również niewielką kolekcję przedmiotów historycznych.
Naszym najstarszym eksponatem jest dokument z 1351 roku. W dokumencie tym król Karol IV zezwala hrabinie Irmgard z Nassau na założenie i ufortyfikowanie miasta na jej majątku w Sonnenbergu.
Z jakiego okresu pochodzi najstarszy egzemplarz?
Dr Peter Quadflieg: Naszym najstarszym eksponatem jest dokument z 1351 roku. W dokumencie tym król Karol IV zezwala hrabinie Irmgard z Nassau na założenie i ufortyfikowanie miasta na jej posiadłości w Sonnenbergu. Ciekawe jest to, że na tym dokumencie zachowała się pieczęć woskowa z jedwabnym sznurkiem. Chętnie pokazujemy ten dokument podczas oprowadzania i możemy przybliżyć zwiedzającym, jak wyglądał średniowieczny dokument.
Jakie zadania realizuje archiwum miejskie?
Dr Peter Quadflieg: Archiwum miejskie w Wiesbaden przechowuje dokumenty i materiały, które mają trwałą wartość historyczną, dokumentują ważne wydarzenia i fakty lub które z przyczyn prawnych muszą być przechowywane na stałe.
Przejmujemy wybrane dokumenty z urzędów miejskich oraz ze sektora prywatnego i wprowadzamy je do naszej bazy danych Arcinsys. Dzięki temu większość dokumentów przechowywanych w naszych magazynach jest dostępna w Internecie dla wszystkich użytkowników. Nasza baza danych umożliwia wyszukiwanie online (Otwiera się w nowej karcie) według słów kluczowych.
Nasze zbiory archiwalne pakujemy w sposób profesjonalny, aby chronić je przed zabrudzeniami i wahaniami temperatury, a tym samym zapobiegać długotrwałym uszkodzeniom materiałów archiwalnych. W czytelni, przez telefon oraz na piśmie doradzamy użytkownikom we wszystkich kwestiach dotyczących historii miasta, a w razie potrzeby sporządzamy ekspertyzy, gdy wymagana jest nasza wiedza historyczna.
Poprzez organizację wydarzeń i ofert edukacyjnych dotyczących archiwów, skierowanych do wszystkich grup wiekowych, przekazujemy historię miasta w sposób dostosowany do poszczególnych grup docelowych. Ponadto angażujemy się w kształcenie młodych archiwistów, oferując praktyki dla studentów oraz samodzielnie szkoląc specjalistów ds. mediów i usług informacyjnych (Otwiera się w nowej karcie) mediów i usług informacyjnych (Otwiera się w nowej karcie). W związku z wybitnymi wydarzeniami historycznymi i tematami, takimi jak koniec wojny w 1945 roku, organizujemy konferencje naukowe oraz publikujemy wyniki badań w naszej serii wydawniczej, innych publikacjach oraz w Internecie.
Otrzymujemy również wiele zapytań od osób prywatnych, które często dotyczą badań genealogicznych. Albo ktoś prosi o informacje na temat domu, w którym mieszka.
Z jakimi sprawami zwracają się do Pana/Pani ludzie?
Dr Peter Quadflieg: Potrzeby naszych użytkowników są bardzo zróżnicowane. Wspieramy inne urzędy i wydziały miasta, a także organy krajowe i federalne, gdy potrzebują one informacji. Otrzymujemy jednak również wiele zapytań od osób prywatnych, które często dotyczą badań genealogicznych. Czasami ktoś prosi o informacje na temat domu, w którym mieszka. Wiele innych zapytań dotyczy ustalenia spadkobierców lub poszukiwań informacji niezbędnych do ubiegania się o niemieckie obywatelstwo. Otrzymujemy również zapytania badawcze od instytucji naukowych, uniwersytetów i muzeów, a także od studentów różnych kierunków studiów. Na te zapytania odpowiadamy na piśmie lub udzielamy porad na miejscu, w czytelni archiwum miejskiego.
Szczególnie dobrze zachowały się informacje dotyczące okresu, w którym Wiesbaden było tzw. światowym uzdrowiskiem pod koniec XIX i na początku XX wieku.
Jakie wydarzenia znajdują szczególne odzwierciedlenie w zbiorach?
Dr Peter Quadflieg: Zasadniczo cała historia miasta od wczesnej nowożytności znajduje odzwierciedlenie w archiwum miejskim. Szczególnie dobrze udokumentowany jest okres, w którym Wiesbaden było tak zwanym światowym uzdrowiskiem pod koniec XIX i na początku XX wieku, ale także okres powojenny od 1945 roku, w którym można prześledzić powstanie kraju związkowego Hesji oraz drogę Wiesbaden do uzyskania statusu stolicy kraju związkowego. Dysponujemy również interesującymi źródłami dotyczącymi przyłączenia dzisiejszych dzielnic, które wcześniej były niezależne, a do Wiesbaden dołączyły w latach 1926, 1928, 1945 i 1977. Jesienią zaprezentujemy książkę poświęconą temu tematowi, zawierającą źródła pochodzące z naszego archiwum.
Czy jest jakiś dokument, który szczególnie Pana/Panią porusza?
Dr Peter Quadflieg: Szczególnym zbiorym archiwalnym, który od 2002 roku przechowujemy jako depozyt Gminy Żydowskiej w Wiesbaden, jest tak zwany kartotekowy rejestr Gestapo z okresu nazizmu. Kartoteka, zawierająca około 1000 nazwisk, musiała być prowadzona od 1938 roku na polecenie Tajnej Policji Państwowej przez gminę żydowską w Wiesbaden i ostatecznie posłużyła do deportacji i zamordowania Żydów i Żydówek z Wiesbaden. Zawiera informacje o powiązaniach rodzinnych, dane dotyczące zawarcia małżeństw, informacje o zmianach miejsca zamieszkania i emigracji. Z kartoteki wynikają również dane dotyczące deportacji. Karta została w całości skatalogowana i służy obecnie do rekonstrukcji losów oraz okoliczności, w jakich ci ludzie zostali wywiezieni i zamordowani.
Szczególnym dokumentem archiwalnym jest tak zwany kartotekowy rejestr Gestapo z okresu nazizmu. Kartoteka ta, zawierająca około 1 000 nazwisk, musiała być prowadzona od 1938 roku przez gminę żydowską w Wiesbaden na polecenie Tajnej Policji Państwowej.
Gdyby mógł Pan porozmawiać z jakąś postacią historyczną z Wiesbaden – kogo by Pan wybrał?
Dr Peter Quadflieg: W takim razie prawdopodobnie wybrałbym Carla Bernharda von Ibella (Otwiera się w nowej karcie). Pochodzący z Bad Ems prawnik Ibell pełnił funkcję burmistrza Wiesbaden w latach 1883–1913 i wywarł decydujący wpływ na miasto w okresie jego rozkwitu na przełomie XIX i XX wieku. W okresie jego kadencji zapadły przełomowe decyzje urbanistyczne i miały miejsce ważne wydarzenia historyczne. Sądzę, że byłaby to kontrowersyjna rozmowa, ponieważ Ibell prowadził dość jednostronną politykę miejską i nie zawsze dostrzegał znaki czasu, ale wymiana poglądów z pewnością byłaby interesująca.
Warto wiedzieć:
- W encyklopedii miejskiej (Otwiera się w nowej karcie) znajdziecie informacje dotyczące historii Wiesbaden, takie jak szczególne wydarzenia, epoki i znane osobistości. Warto tam zajrzeć!
- Archiwum miejskie oferuje ciekawy program (Otwiera się w nowej karcie) obejmujący wykłady, wystawy i oprowadzania – na przykład 16 września o godz. 18:00 odbędzie się oprowadzanie po cmentarzu Schöne Aussicht, a 20 października o godz. 17:30 – oprowadzanie po archiwum miejskim.
- Wszystkie informacje na temat archiwum miejskiego znajdziecie tutaj (Otwiera się w nowej karcie)!