Przejdź do treści
Komunikat prasowy stolicy kraju związkowego Wiesbaden

"Pod dębami": Otwarcie nowej wystawy stałej w miejscu pamięci o obozie koncentracyjnym

Po trzech latach zamknięcia, miejsce pamięci "Unter den Eichen" zostało ponownie otwarte we wtorek 12 maja podczas ceremonii upamiętniającej. Dzięki wsparciu Luksemburga, szósta ofiara nalotu bombowego na podobóz Wiesbaden 18 grudnia 1944 r. otrzymała twarz. Do tej pory brakowało zdjęcia 26-letniego Alphonse'a Webera. Zdjęcie zostanie teraz włączone do wystawy stałej.

Ze względu na zmienną pogodę uroczystość otwarcia została w ostatniej chwili przeniesiona z miejsca pamięci do pomieszczeń uczelni RheinMain.

Na terenie dzisiejszego kampusu „Unter den Eichen” znajdował się obóz zewnętrzny w Wiesbaden. Został on utworzony 20 marca 1944 r. SS zażądało 57 mężczyzn z obozu specjalnego SS/obozu koncentracyjnego Hinzert. We wrześniu w ramach kolejnego transportu przybyło tu kolejnych 19 mężczyzn. W obozie zewnętrznym w Wiesbaden, w okresie największego obłożenia, przebywało około 100 więźniów, głównie z Luksemburga, ale także z Francji, Belgii i Holandii. Musieli oni wykonywać przymusowe prace dla SS, między innymi budując bunkier pod placem jeździeckim i turniejowym „Unter den Eichen”. Jest to ostatni zachowany obiekt budowlany przypominający o obozie zewnętrznym w Wiesbaden.

Obóz znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie placu jeździeckiego i turniejowego. W tym obszarze powstał później kampus „Unter den Eichen” Uniwersytetu RheinMain. Dlatego też uczelnia zależała na udziale w ponownym otwarciu, podkreśliła kanclerz uczelni dr Tina Klug. SS wykorzystywało ten teren na początku 1944 roku, przenosząc tu swoje biura z Wiesbaden. Miano nadzieję, że na obrzeżach miasta będzie większa ochrona przed alianckimi nalotami niż w budynkach przy Uhlandstraße 4 i 5, w których mieściły się biura Wyższego Dowódcy SS i Policji Rhein/Westmark. Do budowy tych miejsc ewakuacyjnych SS wezwało więźniów z obozu specjalnego SS/obozu koncentracyjnego Hinzert w Hunsrück.

Nowa stała wystawa opowiada historię obozu zewnętrznego w Wiesbaden. W centrum uwagi znajduje się pamięć o więźniach, ale wystawa ma również na celu przedstawienie kontekstu terenu położonego powyżej miejsca pamięci. Archiwum miejskie mogło podczas intensywnych prac koncepcyjnych i badawczych skorzystać z obszernych wywiadów z ocalałymi z obozu zewnętrznego w Wiesbaden. Wiedza na temat życia w obozie i społeczności więźniów miała zasadnicze znaczenie dla opracowania ekspozycji. „Kiedy wyobrażamy sobie codzienność w obozie, musimy pożegnać się z wszelkimi wyobrażeniami o normalnym, samodzielnym życiu. Codzienne życie charakteryzowało się arbitralnością, przemocą i systematycznym poniżaniem” – tak trafnie opisała beznadziejną sytuację więźniów Sylvie Lucas, ambasador Wielkiego Księstwa Luksemburga, w swoim przemówieniu podczas uroczystości upamiętniającej. Ambasadorka dostrzega w historycznych miejscach, takich jak miejsce pamięci „Unter den Eichen”, pewną misję. Nie wystarczy je po prostu zachować. „Musimy je zrozumieć. Musimy przełożyć je na naszą teraźniejszość i przekazać przyszłym pokoleniom” – powiedziała. Ambasadorka postrzega sedno pracy nad pamięcią w szacunku dla ofiar i przekazywaniu prawdy o tym, co się wydarzyło.

Nicolas Bergeret, konsul generalny Republiki Francuskiej, podkreślił w swoim przemówieniu, że „fałszerze historii manipulują obrazami i tekstami oraz wykorzystują miejsca pamięci, aby szerzyć truciznę podziałów, konfliktów i kłamstw”. Upamiętnianie jako znak odpowiedzialności, a także miejsca historyczne i dokumenty jako świadectwa historii mogą stanowić przeciwwagę dla tych zjawisk. Konsul generalny podkreślił, że miejsca pamięci i archiwa są instytucjami, które mogą przeciwstawiać się rewizjonistom i fałszerzom historii. Dzięki temu nie są one zwrócone ku przeszłości, ale ku teraźniejszości. Wraz z ponownym otwarciem miejsca pamięci „Unter den Eichen” stolica kraju związkowego Wiesbaden wysyła silny sygnał: „Zapomnienie nie wchodzi w grę” – dodał Bergeret.

Uroczystość zamknął dr Hendrik Schmehl, dyrektor wydziału kultury. Wskazał on na wyzwania związane z odejściem świadków historii i podkreślił, że „współczesne upamiętnienie wymaga nie tylko oddania czci ofiarom, ale także nazwania zarówno zbrodni, które zostały popełnione w tym miejscu, jak i sprawców”. „Dzisiaj jednak w centrum uwagi powinny znaleźć się przede wszystkim ofiary” – dodał dyrektor ds. kultury. Dr Schmehl podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do sukcesu nowej wystawy stałej, i zaprosił obecnych do towarzyszenia mu podczas złożenia wieńców w miejscu pamięci.

W ponownym otwarciu miejsca pamięci wzięli również udział członkowie zarządu „Fédération des Enrôlés de Forces, Victimes du Nazisme” wraz z ich prezesem Josephem Lorentem. Fédération angażuje się w upamiętnianie ofiar nazizmu w Luksemburgu i prowadzi między innymi internetową bazę danych, w której zgromadzono biografie osób dotkniętych tymi wydarzeniami. Zawiera ona między innymi różne dokumenty potwierdzające prześladowania. Krótko po ponownym otwarciu archiwum miejskie otrzymało informację z Luksemburga, że Fédération dysponuje zdjęciem szóstego więźnia obozu koncentracyjnego z Luksemburga, który zginął podczas nalotu bombowego na obóz „Unter den Eichen” 18 grudnia 1944 roku. Portrety i krótkie biografie ofiar śmiertelnych stanowią centralny element wystawy stałej. Już w trakcie prac badawczych związanych z przebudową wystawy istniała duża nadzieja na znalezienie zdjęcia Alphonse'a Webera. W tym celu archiwum miejskie nawiązało między innymi kontakt z gminą w Luksemburgu, w której urodził się Weber. Dzięki zaangażowaniu Fédération udało się wypełnić tę lukę w stałej ekspozycji. Tablica jest obecnie w trakcie projektowania i zostanie uzupełniona w najbliższych tygodniach.

Miejsce pamięci jest otwarte w każdą sobotę w godzinach od 14:00 do 16:00. Rezerwacji zwiedzania można dokonać w archiwum miejskim w Wiesbaden pod adresem stadtarchivwiesbadende lub telefonicznie pod numerem (0611) 314740. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej miasta pod adresem www.wiesbaden.de/kultur/stadtgeschichte/gedenkstaette-unter-den-eichen (Otwiera się w nowej karcie).

Zdjęcia

Od lewej do prawej: dr Hendrik Schmehl, dyrektor ds. kultury miasta Wiesbaden, Joseph Lorent, prezes "Fédération des Enrôlés de Forces, Victimes du Nazisme", dr Peter Quadflieg, dyrektor Archiwum Miejskiego w Wiesbaden, JE. Sylvie Lucas, ambasador Wielkiego Księstwa Luksemburga, Christine Lorent-Freilinger, "Fédération des Enrôlés de Forces, Victimes du Nazisme", Nicolas Bergeret, konsul generalny Republiki Francuskiej, Sofia Karipidou, zastępca burmistrza Wiesbaden, dr Stefan Korbach, poseł do Bundestagu i Alexander Hofmann, poseł do parlamentu krajowego.
Od lewej do prawej: dr Hendrik Schmehl, dyrektor ds. kultury miasta Wiesbaden, Joseph Lorent, prezes "Fédération des Enrôlés de Forces, Victimes du Nazisme", dr Peter Quadflieg, dyrektor Archiwum Miejskiego w Wiesbaden, JE. Sylvie Lucas, ambasador Wielkiego Księstwa Luksemburga, Christine Lorent-Freilinger, "Fédération des Enrôlés de Forces, Victimes du Nazisme", Nicolas Bergeret, konsul generalny Republiki Francuskiej, Sofia Karipidou, zastępca burmistrza Wiesbaden, dr Stefan Korbach, poseł do Bundestagu i Alexander Hofmann, poseł do parlamentu krajowego.

Wydawcą niniejszego komunikatu prasowego jest Biuro Prasowe stolicy kraju związkowego Wiesbaden, Schlossplatz 6, 65183 Wiesbaden, pressereferatwiesbadende Obywatele mający pytania mogą kontaktować się z właściwym departamentem lub biurem.

Również interesujące

lista obserwowanych

Wyjaśnienia i uwagi

Źródło zdjęć