Opel, Wilhelm Albert von (nobilitowany w 1917 r.)

Inżynier, przedsiębiorca

ur.: 15.05.1871 w Rüsselsheim

zm.: 02.05.1948 w Wiesbaden

Opel, drugi syn przemysłowca Adama Opela. Po ukończeniu szkoły podstawowej w Rüsselsheim oraz szkół realnych w Offenbachu i Moguncji Opel rozpoczął naukę w szkole inżynierii mechanicznej na Politechnice w Darmstadt. W 1890 roku przerwał naukę. Opel dołączył do ojcowskiej firmy. Głównym przedmiotem działalności firmy Opel była wówczas produkcja maszyn do szycia. Pod naciskiem Wilhelma von Opela i jego braci przedsiębiorstwo rozszerzyło początkowo swoją ofertę o rowery.

W 1893 roku Wilhelm von Opel reprezentował swoją firmę na Wystawie Światowej w Chicago, gdzie po raz pierwszy zetknął się z nowo opracowanymi samochodami. Gdy w 1897 roku produkcja rowerów znalazła się w kryzysie, Wilhelm von Opel zainicjował produkcję samochodów. Firma nabyła odpowiednie patenty i rozważała przejęcia innych przedsiębiorstw. W 1898 roku Opel ostatecznie kupił fabrykę samochodów „Anhaltinische Motorwagenfabrik Dessau” i rozpoczął produkcję samochodów w Rüsselsheim na wzór modeli z Dessau. W kolejnych latach firma Opel nieustannie udoskonalała swoje pojazdy.

Wraz z wybuchem I wojny światowej popyt na pojazdy i silniki gwałtownie wzrósł dzięki zamówieniom zbrojeniowym. W Rüsselsheim produkowano teraz przede wszystkim samochody ciężarowe i sanitarne, a także pojazdy łącznościowe i zwiadowcze. W 1914 roku Opel był największym niemieckim producentem samochodów. Decydujący wkład w to miał Wilhelm von Opel, który wprowadził do przedsiębiorstwa nowatorskie techniki produkcji, z którymi zapoznał się w Stanach Zjednoczonych, przede wszystkim w firmie Ford.

W 1917 roku Wilhelm von Opel otrzymał tytuł szlachecki. Wcześniej, już w 1908 roku, został mianowany wielkoksiążęcym radcą handlowym Hesji, a w 1916 roku – tajnym radcą handlowym.

Po I wojnie światowej firma Opel przestawiła się na produkcję seryjną w nowoczesnym rozumieniu. Dzięki tej zmianie spadły koszty produkcji i ceny sprzedaży, a firma Opel stała się największym producentem pojazdów w Rzeszy Niemieckiej. W 1928 roku przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę akcyjną, a w marcu 1929 roku przejęty przez amerykański koncern General Motors za 154 miliony RM. W wyniku tego przejęcia Wilhelm von Opel przeszedł z kierownictwa operacyjnego na stanowisko przewodniczącego rady nadzorczej, a kierownictwo firmy znalazło się w rękach amerykańskich.

W 1928 roku Wilhelm von Opel osiadł w Wiesbaden. W Wiesbaden działał również jako mecenas. W okresie światowego kryzysu gospodarczego miasto Wiesbaden borykało się z trudną sytuacją finansową. Opel udzielił miastu hojnych pożyczek na realizację projektów upiększających i budowlanych, dzięki którym miasto chciało nawiązać do tradycji uzdrowiskowej sprzed I wojny światowej i pozycjonować się jako nowoczesne miasto uzdrowiskowe i kąpielowe.

W tym kontekście pojawiły się również plany budowy nowoczesnego kąpieliska na wzgórzu Neroberg w Wiesbaden. Na realizację tej planowanej już od dłuższego czasu nowej inwestycji Opel przekazał miastu darowiznę w wysokości 100 000 RM, a kolejne 150 000 RM udostępnił miastu w formie nieoprocentowanej pożyczki. Basen, nazwany imieniem Wilhelma von Opela, został otwarty w 1934 roku i uznawany był za jeden z najnowocześniejszych i najpiękniejszych basenów odkrytych w Niemczech.

W 1938 roku firma Opel przekazała darowiznę na budowę schroniska w lesie miejskim w Wiesbaden, któremu Stowarzyszenie Upiększania Miasta Wiesbaden nadało nazwę „Wilhelm-von-Opel-Hütte”. Kolejne darowizny Opela posłużyły do utworzenia obiektów do hokeja, tenisa i golfa dla klubów z Wiesbaden. O jego hojności jako darczyńcy świadczą również kamień Goethego (Otwiera się w nowej karcie) w Frauenstein, punkt widokowy Goethe-Warte na Geisbergu oraz wieża Wilhelma von Opela na Kellerskopfie.

Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Wilhelm von Opel wstąpił 1 maja 1933 r. do NSDAP. W okresie Republiki Weimarskiej, do 1930 r., należał do Niemieckiej Partii Ludowej (DVP). W latach 1930–1933 był blisko związany z Niemiecką Partią Centrum. Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Opel został również członkiem Niemieckiego Frontu Pracy, Narodowosocjalistycznej Opieki Społecznej, Rzesowego Związku Niemieckich Myśliwych oraz Akademii Prawa Niemieckiego. Jako członek „Stahlhelm – Związku Żołnierzy Frontowych” Opel został w 1934 r. przeniesiony do SA. Był ponadto członkiem wspierającym SS, wpłacającym roczną składkę w wysokości 1 200 RM. Członkowie wspierający SS stanowili podorganizację SS, do której mogli przystąpić również osoby niebędące członkami NSDAP i która służyła zbieraniu datków na budowę i rozbudowę SS. Z wpłacanymi zazwyczaj co miesiąc datkami nie wiązała się żadna formalna służba w SS. Wilhelm von Opel był ponadto sponsorem Domu Sztuki Niemieckiej w Monachium, zleconego w 1933 roku przez Adolfa Hitlera. Na kolejne projekty budowlane Wilhelm von Opel przeznaczył NSDAP kwotę 21 000 RM.

Wilhelm von Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, w pełni popierał dostosowanie struktury organizacyjnej spółki Adam Opel AG do nazistowskiej organizacji zakładowej. W ten sposób od 1933 r. rada zakładowa została włączona do Niemieckiego Frontu Pracy, zakłady zorganizowano zgodnie z zasadą przywództwa, a żydowskich właścicieli oddziałów firmy Opel wykluczono z koncernu. Jako przewodniczący rady nadzorczej i syn założyciela firmy Opel był w czasach nazistowskich najwyższym przedstawicielem przedsiębiorstwa, podczas gdy członkowie amerykańskiego zarządu schodzili na dalszy plan w życiu publicznym. W ten sposób Opel, pełniąc swoją funkcję zawodową, utrzymywał bliskie kontakty z nazistowskimi przywódcami i na przykład witał Hitlera w imieniu koncernu na targach motoryzacyjnych. Kiedy w 1936 roku wszczęto dochodzenie przeciwko Wilhelmowi von Opelowi w związku z przestępstwem podatkowym, Hitler wyraził zgodę, by Ministerstwo Gospodarki Rzeszy dopilnowało, aby grzywna została zmniejszona z 3,5 miliona RM do 750 000 RM.

Wraz z wybuchem II wojny światowej we wrześniu 1939 roku firma Adam Opel AG przestawiła swoją produkcję na potrzeby gospodarki wojennej, po tym jak już w latach 30. XX wieku znacznie skorzystała na zamówieniach związanych z zbrojeniem Wehrmachtu. W Rüsselsheim produkcję samochodów osobowych przekształcono w produkcję komponentów lotniczych. Problem amerykańskiej własności rozwiązano poprzez zmiany strukturalne. Powołano specjalną komisję przy radzie nadzorczej, w skład której wchodził również Wilhelm von Opel, aby spełnić wymóg nazistów, zgodnie z którym kierownictwo firmy musiało być niemieckie. W ten sposób udało się zachować wpływ Amerykanów.

W czasie II wojny światowej firma Opel zatrudniała kilka tysięcy robotników przymusowych. Jako przewodniczący rady nadzorczej Wilhelm von Opel był świadomy w większości fatalnych warunków traktowania i zakwaterowania tych robotników. Nie jest jasne, w jakim stopniu Opel miał wpływ na ich warunki życia.

W czasie II wojny światowej Wilhelm von Opel był wielokrotnie honorowany przez reżim nazistowski. W październiku 1939 roku Opel otrzymał od Adolfa Hitlera Krzyż Zasługi Wojennej I klasy za zasługi dla niemieckiej gospodarki wojennej.

8 sierpnia 1941 roku w sali uroczystości ratusza w Wiesbaden Opelowi nadano tytuł honorowego obywatela miasta. W przemówieniu podziękowania Wilhelm von Opel odniósł się do osiągnięć Hitlera w zakresie odbudowy, zwłaszcza w odniesieniu do Wehrmachtu.

Oprócz dobrych stosunków z reżimem nazistowskim istnieją przesłanki wskazujące, że Wilhelm von Opel w kilku kwestiach zajmował również krytyczne stanowisko. Starał się on bowiem uchronić przed zwolnieniem wysokich rangą funkcjonariuszy firmy, którzy albo sami nie byli „w pełni aryjskimi”, albo mieli żony pochodzenia żydowskiego.

W ramach postępowania przed komisją ds. rozliczeń powojennych Wilhelm von Opel twierdził, że wraz z Christianem Bucherem, dyrektorem wiesbadenskich zakładów wodociągowych, angażował się na rzecz bez walki poddania Wiesbaden w ostatnich dniach wojny w 1945 roku. Obaj zwrócili się do pułkownika von Zierenberga, dowódcy odpowiedzialnego za Wiesbaden, który ostatecznie doprowadził do bez walki przekazania miasta armii amerykańskiej.

Jak duży wpływ Opel faktycznie wywarł na dowódcę bojowego von Zierenberga, pozostaje niejasne w raporcie Buchera. Nie wspomniano również, czy von Zierenberg, całkowicie niedoświadczony w walce i dysponujący zresztą jedynie całkowicie niewystarczającymi siłami, ze swojej strony w ogóle poważnie przygotowywał się do walki w obronie Wiesbaden. W każdym razie do walk nie doszło, a Amerykanie zajęli Wiesbaden 28 marca 1945 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej Opel musiał więc przejść proces denazyfikacji. Postępowanie przed komisją denazyfikacyjną przeciwko Opelowi zakończyło się 8 stycznia 1947 r. zakwalifikowaniem go do grupy „zwolenników reżimu”. Jako „zadośćuczynienie” firma Opel miała zapłacić grzywnę w wysokości 2 000 RM oraz pokryć dodatkowo koszty postępowania. Wcześniej firma Opel i jej adwokat próbowali uzasadnić członkostwo przemysłowca w organizacjach nazistowskich. Komisja zgodziła się z argumentacją adwokatów Opla, że przystąpienie do NSDAP nie wynikało z przekonań, lecz z interesów gospodarczych, a członkostwo w SS i SA wynikało z wcześniejszych przynależności. Izba zrelatywizowała również rolę Opela w zbrojeniach oraz gospodarce wojennej nazistowskich Niemiec, zgodnie z argumentacją adwokatów. W odniesieniu do zagranicznej siły roboczej i jeńców wojennych izba argumentowała, że Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, nie był odpowiedzialny za opiekę nad pracownikami w zakładzie, lecz za zarządzanie przedsiębiorstwem.

Od orzeczenia komisji, a tym samym od zakwalifikowania Opela do grupy „współuczestników”, odwołanie złożył nie tylko oskarżyciel publiczny, ale także rada zakładowa Adam Opel AG. Nie doszło do ponownego rozpatrzenia sprawy przed komisją. Między innymi rada zakładowa wycofała swoje odwołanie, w wyniku czego 26 kwietnia 1948 r. wydano postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Wilhelm von Opel na krótko przed umorzeniem postępowania doznał udaru mózgu. Kilka dni później, 2 maja 1948 r., Wilhelm von Opel zmarł w Wiesbaden. Został pochowany w Rüsselsheim.

Powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej z 2020 r. Komisja Historyczna ds. weryfikacji nazwanych imionami osób obiektów komunikacyjnych, budynków i instytucji stolicy kraju związkowego Wiesbaden zaleciła usunięcie nazwy „Opelbade” oraz zmianę nazwy huty „Wilhelm-von-Opel-Hütte”. Ponadto zalecono cofnięcie przyznanego w 1941 r. honorowego obywatelstwa, ponieważ Wilhelm von Opel należał do różnych organizacji nazistowskich (NSDAP, DAF, NSV, SA, był członkiem wspierającym SS, należał do Reichsbund Deutsche Jägerschaft oraz Akademii Prawa Niemieckiego). Również przed 1933 r. działał w grupie nacjonalistycznej o charakterze etnicznym, będąc członkiem „Stahlhelm – Bund der Frontsoldaten”. Poprzez darowizny na rzecz NSDAP, SS oraz innych organizacji nazistowskich w znacznej wysokości skutecznie wspierał ruch nazistowski pod względem materialnym. W ramach wydarzeń publicznych, m.in. z udziałem Adolfa Hitlera, oraz w przemówieniu wygłoszonym z okazji nadania mu w 1941 r. tytułu honorowego obywatela Wiesbaden, wyraźnie opowiedział się za narodowym socjalizmem jako ruchem politycznym oraz za reżimem nazistowskim.

Rada dzielnicy Wiesbaden-Nordost podjęła 4 września 2024 r. decyzję o odebraniu basenowi Opelbad statusu obiektu imiennego, zachowując jednak nazwę pochodzącą od jego fundatora, Wilhelma von Opela. Schronisko nazwane imieniem Wilhelma von Opela zostało jednocześnie przemianowane na „Schutzhütte Teufelsgraben”. Uchwały te zostały wdrożone przez magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden decyzją z dnia 24 marca 2026 r. W tej samej decyzji magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden pozbawił Wilhelma von Opela tytułu honorowego obywatela.

[Niniejszy tekst został opracowany przez Kurza Buchholza na potrzeby wydanej w 2017 r. wersji drukowanej encyklopedii miejskiej WiesbadGoethego (Otwiera się w nowej karcie) w Frauenstein, punkt widokowy Goethe-Warte na Geisbergu (Otwiera się w nowej karcie) oraz wieża Wilhelma von Opela (Otwiera się w nowej karcie) na Kellerskopfie.

Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Wilhelm von Opel wstąpił 1 maja 1933 r. do NSDAP. W okresie Republiki Weimarskiej, do 1930 r., należał do Niemieckiej Partii Ludowej (DVP). W latach 1930–1933 był blisko związany z Niemiecką Partią Centrum. Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Opel został również członkiem Niemieckiego Frontu Pracy, Narodowosocjalistycznej Opieki Społecznej, Rzesowego Związku Niemieckich Myśliwych oraz Akademii Prawa Niemieckiego. Jako członek „Stahlhelm – Związku Żołnierzy Frontowych” Opel został w 1934 r. przeniesiony do SA. Był ponadto członkiem wspierającym SS, wpłacającym roczną składkę w wysokości 1 200 RM. Członkowie wspierający SS stanowili podorganizację SS, do której mogli przystąpić również osoby niebędące członkami NSDAP i która służyła zbieraniu datków na budowę i rozbudowę SS. Z wpłacanymi zazwyczaj co miesiąc datkami nie wiązała się żadna formalna służba w SS. Wilhelm von Opel był ponadto sponsorem Domu Sztuki Niemieckiej w Monachium, zleconego w 1933 roku przez Adolfa Hitlera. Na kolejne projekty budowlane Wilhelm von Opel przeznaczył NSDAP kwotę 21 000 RM.

Wilhelm von Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, w pełni popierał dostosowanie struktury organizacyjnej spółki Adam Opel AG do nazistowskiej organizacji zakładowej. W ten sposób od 1933 r. rada zakładowa została włączona do Niemieckiego Frontu Pracy, zakłady zorganizowano zgodnie z zasadą przywództwa, a żydowskich właścicieli oddziałów firmy Opel wykluczono z koncernu. Jako przewodniczący rady nadzorczej i syn założyciela firmy Opel był w czasach nazistowskich najwyższym przedstawicielem przedsiębiorstwa, podczas gdy członkowie amerykańskiego zarządu schodzili na dalszy plan w życiu publicznym. W ten sposób Opel, pełniąc swoją funkcję zawodową, utrzymywał bliskie kontakty z nazistowskimi przywódcami i na przykład witał Hitlera w imieniu koncernu na targach motoryzacyjnych. Kiedy w 1936 roku wszczęto dochodzenie przeciwko Wilhelmowi von Opelowi w związku z przestępstwem podatkowym, Hitler wyraził zgodę, by Ministerstwo Gospodarki Rzeszy dopilnowało, aby grzywna została zmniejszona z 3,5 miliona RM do 750 000 RM.

Wraz z wybuchem II wojny światowej we wrześniu 1939 roku firma Adam Opel AG przestawiła swoją produkcję na potrzeby gospodarki wojennej, po tym jak już w latach 30. XX wieku znacznie skorzystała na zamówieniach związanych z zbrojeniem Wehrmachtu. W Rüsselsheim produkcję samochodów osobowych przekształcono w produkcję komponentów lotniczych. Problem amerykańskiej własności rozwiązano poprzez zmiany strukturalne. Powołano specjalną komisję przy radzie nadzorczej, w skład której wchodził również Wilhelm von Opel, aby spełnić wymóg nazistów, zgodnie z którym kierownictwo firmy musiało być niemieckie. W ten sposób udało się zachować wpływ Amerykanów.

W czasie II wojny światowej firma Opel zatrudniała kilka tysięcy robotników przymusowych. Jako przewodniczący rady nadzorczej Wilhelm von Opel był świadomy w większości fatalnych warunków traktowania i zakwaterowania tych robotników. Nie jest jasne, w jakim stopniu Opel miał wpływ na ich warunki życia.

W czasie II wojny światowej Wilhelm von Opel był wielokrotnie honorowany przez reżim nazistowski. W październiku 1939 roku Opel otrzymał od Adolfa Hitlera Krzyż Zasługi Wojennej I klasy za zasługi dla niemieckiej gospodarki wojennej.

8 sierpnia 1941 roku w sali uroczystości ratusza w Wiesbaden Opelowi nadano tytuł honorowego obywatela miasta. W przemówieniu podziękowania Wilhelm von Opel odniósł się do osiągnięć Hitlera w zakresie odbudowy, zwłaszcza w odniesieniu do Wehrmachtu.

Oprócz dobrych stosunków z reżimem nazistowskim istnieją przesłanki wskazujące, że Wilhelm von Opel w kilku kwestiach zajmował również krytyczne stanowisko. Starał się on bowiem uchronić przed zwolnieniem wysokich rangą funkcjonariuszy firmy, którzy albo sami nie byli „w pełni aryjskimi”, albo mieli żony pochodzenia żydowskiego.

W ramach postępowania przed komisją ds. rozliczeń powojennych Wilhelm von Opel twierdził, że wraz z Christianem Bucherem, dyrektorem wiesbadenskich zakładów wodociągowych, angażował się na rzecz bez walki poddania Wiesbaden w ostatnich dniach wojny w 1945 roku. Obaj zwrócili się do pułkownika von Zierenberga, dowódcy odpowiedzialnego za Wiesbaden, który ostatecznie doprowadził do bez walki przekazania miasta armii amerykańskiej.

Jak duży wpływ Opel faktycznie wywarł na dowódcę bojowego von Zierenberga, pozostaje niejasne w raporcie Buchera. Nie wspomniano również, czy von Zierenberg, całkowicie niedoświadczony w walce i dysponujący zresztą jedynie całkowicie niewystarczającymi siłami, ze swojej strony w ogóle poważnie przygotowywał się do walki w obronie Wiesbaden. W każdym razie do walk nie doszło, a Amerykanie zajęli Wiesbaden 28 marca 1945 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej Opel musiał więc przejść proces denazyfikacji. Postępowanie przed komisją denazyfikacyjną przeciwko Opelowi zakończyło się 8 stycznia 1947 r. zakwalifikowaniem go do grupy „zwolenników reżimu”. Jako „zadośćuczynienie” firma Opel miała zapłacić grzywnę w wysokości 2 000 RM oraz pokryć dodatkowo koszty postępowania. Wcześniej firma Opel i jej adwokat próbowali uzasadnić członkostwo przemysłowca w organizacjach nazistowskich. Komisja zgodziła się z argumentacją adwokatów Opla, że przystąpienie do NSDAP nie wynikało z przekonań, lecz z interesów gospodarczych, a członkostwo w SS i SA wynikało z wcześniejszych przynależności. Izba zrelatywizowała również rolę Opela w zbrojeniach oraz gospodarce wojennej nazistowskich Niemiec, zgodnie z argumentacją adwokatów. W odniesieniu do zagranicznej siły roboczej i jeńców wojennych izba argumentowała, że Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, nie był odpowiedzialny za opiekę nad pracownikami w zakładzie, lecz za zarządzanie przedsiębiorstwem.

Od orzeczenia komisji, a tym samym od zakwalifikowania Opela do grupy „współuczestników”, odwołanie złożył nie tylko oskarżyciel publiczny, ale także rada zakładowa Adam Opel AG. Nie doszło do ponownego rozpatrzenia sprawy przed komisją. Między innymi rada zakładowa wycofała swoje odwołanie, w wyniku czego 26 kwietnia 1948 r. wydano postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Wilhelm von Opel na krótko przed umorzeniem postępowania doznał udaru mózgu. Kilka dni później, 2 maja 1948 r., Wilhelm von Opel zmarł w Wiesbaden. Został pochowany w Rüsselsheim.

Powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej z 2020 r. Komisja Historyczna ds. weryfikacji nazwanych imionami osób obiektów komunikacyjnych, budynków i instytucji stolicy kraju związkowego Wiesbaden zaleciła usunięcie nazwy „Opelbade” oraz zmianę nazwy huty „Wilhelm-von-Opel-Hütte”. Ponadto zalecono cofnięcie przyznanego w 1941 r. honorowego obywatelstwa, ponieważ Wilhelm von Opel należał do różnych organizacji nazistowskich (NSDAP, DAF, NSV, SA, był członkiem wspierającym SS, należał do Reichsbund Deutsche Jägerschaft oraz Akademii Prawa Niemieckiego). Również przed 1933 r. działał w grupie nacjonalistycznej o charakterze etnicznym, będąc członkiem „Stahlhelm – Bund der Frontsoldaten”. Poprzez darowizny na rzecz NSDAP, SS oraz innych organizacji nazistowskich w znacznej wysokości skutecznie wspierał ruch nazistowski pod względem materialnym. W ramach wydarzeń publicznych, m.in. z udziałem Adolfa Hitlera, oraz w przemówieniu wygłoszonym z okazji nadania mu w 1941 r. tytułu honorowego obywatela Wiesbaden, wyraźnie opowiedział się za narodowym socjalizmem jako ruchem politycznym oraz za reżimem nazistowskim.

Rada dzielnicy Wiesbaden-Nordost podjęła 4 września 2024 r. decyzję o odebraniu basenowi Opelbad statusu obiektu imiennego, zachowując jednak nazwę pochodzącą od jego fundatora, Wilhelma von Opela. Schronisko nazwane imieniem Wilhelma von Opela zostało jednocześnie przemianowane na „Schutzhütte Teufelsgraben”. Uchwały te zostały wdrożone przez magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden decyzją z dnia 24 marca 2026 r. W tej samej decyzji magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden pozbawił Wilhelma von Opela tytułu honorowego obywatela.

[Niniejszy tekst został opracowany przez Kurza Buchholza na potrzeby wydanej w 2017 r. wersji drukowanej encyklopediWilhelma von Opela (Otwiera się w nowej karcie) na Kellerskopfie (Otwiera się w nowej karcie).

Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Wilhelm von Opel wstąpił 1 maja 1933 r. do NSDAP. W okresie Republiki Weimarskiej, do 1930 r., należał do Niemieckiej Partii Ludowej (DVP). W latach 1930–1933 był blisko związany z Niemiecką Partią Centrum. Po „przejęciu władzy” przez narodowych socjalistów Opel został również członkiem Niemieckiego Frontu Pracy, Narodowosocjalistycznej Opieki Społecznej, Rzesowego Związku Niemieckich Myśliwych oraz Akademii Prawa Niemieckiego. Jako członek „Stahlhelm – Związku Żołnierzy Frontowych” Opel został w 1934 r. przeniesiony do SA. Był ponadto członkiem wspierającym SS, wpłacającym roczną składkę w wysokości 1 200 RM. Członkowie wspierający SS stanowili podorganizację SS, do której mogli przystąpić również osoby niebędące członkami NSDAP i która służyła zbieraniu datków na budowę i rozbudowę SS. Z wpłacanymi zazwyczaj co miesiąc datkami nie wiązała się żadna formalna służba w SS. Wilhelm von Opel był ponadto sponsorem Domu Sztuki Niemieckiej w Monachium, zleconego w 1933 roku przez Adolfa Hitlera. Na kolejne projekty budowlane Wilhelm von Opel przeznaczył NSDAP kwotę 21 000 RM.

Wilhelm von Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, w pełni popierał dostosowanie struktury organizacyjnej spółki Adam Opel AG do nazistowskiej organizacji zakładowej. W ten sposób od 1933 r. rada zakładowa została włączona do Niemieckiego Frontu Pracy, zakłady zorganizowano zgodnie z zasadą przywództwa, a żydowskich właścicieli oddziałów firmy Opel wykluczono z koncernu. Jako przewodniczący rady nadzorczej i syn założyciela firmy Opel był w czasach nazistowskich najwyższym przedstawicielem przedsiębiorstwa, podczas gdy członkowie amerykańskiego zarządu schodzili na dalszy plan w życiu publicznym. W ten sposób Opel, pełniąc swoją funkcję zawodową, utrzymywał bliskie kontakty z nazistowskimi przywódcami i na przykład witał Hitlera w imieniu koncernu na targach motoryzacyjnych. Kiedy w 1936 roku wszczęto dochodzenie przeciwko Wilhelmowi von Opelowi w związku z przestępstwem podatkowym, Hitler wyraził zgodę, by Ministerstwo Gospodarki Rzeszy dopilnowało, aby grzywna została zmniejszona z 3,5 miliona RM do 750 000 RM.

Wraz z wybuchem II wojny światowej we wrześniu 1939 roku firma Adam Opel AG przestawiła swoją produkcję na potrzeby gospodarki wojennej, po tym jak już w latach 30. XX wieku znacznie skorzystała na zamówieniach związanych z zbrojeniem Wehrmachtu. W Rüsselsheim produkcję samochodów osobowych przekształcono w produkcję komponentów lotniczych. Problem amerykańskiej własności rozwiązano poprzez zmiany strukturalne. Powołano specjalną komisję przy radzie nadzorczej, w skład której wchodził również Wilhelm von Opel, aby spełnić wymóg nazistów, zgodnie z którym kierownictwo firmy musiało być niemieckie. W ten sposób udało się zachować wpływ Amerykanów.

W czasie II wojny światowej firma Opel zatrudniała kilka tysięcy robotników przymusowych. Jako przewodniczący rady nadzorczej Wilhelm von Opel był świadomy w większości fatalnych warunków traktowania i zakwaterowania tych robotników. Nie jest jasne, w jakim stopniu Opel miał wpływ na ich warunki życia.

W czasie II wojny światowej Wilhelm von Opel był wielokrotnie honorowany przez reżim nazistowski. W październiku 1939 roku Opel otrzymał od Adolfa Hitlera Krzyż Zasługi Wojennej I klasy za zasługi dla niemieckiej gospodarki wojennej.

8 sierpnia 1941 roku w sali uroczystości ratusza w Wiesbaden Opelowi nadano tytuł honorowego obywatela miasta. W przemówieniu podziękowania Wilhelm von Opel odniósł się do osiągnięć Hitlera w zakresie odbudowy, zwłaszcza w odniesieniu do Wehrmachtu.

Oprócz dobrych stosunków z reżimem nazistowskim istnieją przesłanki wskazujące, że Wilhelm von Opel w kilku kwestiach zajmował również krytyczne stanowisko. Starał się on bowiem uchronić przed zwolnieniem wysokich rangą funkcjonariuszy firmy, którzy albo sami nie byli „w pełni aryjskimi”, albo mieli żony pochodzenia żydowskiego.

W ramach postępowania przed komisją ds. rozliczeń powojennych Wilhelm von Opel twierdził, że wraz z Christianem Bucherem, dyrektorem wiesbadenskich zakładów wodociągowych, angażował się na rzecz bez walki poddania Wiesbaden w ostatnich dniach wojny w 1945 roku. Obaj zwrócili się do pułkownika von Zierenberga, dowódcy odpowiedzialnego za Wiesbaden, który ostatecznie doprowadził do bez walki przekazania miasta armii amerykańskiej.

Jak duży wpływ Opel faktycznie wywarł na dowódcę bojowego von Zierenberga, pozostaje niejasne w raporcie Buchera. Nie wspomniano również, czy von Zierenberg, całkowicie niedoświadczony w walce i dysponujący zresztą jedynie całkowicie niewystarczającymi siłami, ze swojej strony w ogóle poważnie przygotowywał się do walki w obronie Wiesbaden. W każdym razie do walk nie doszło, a Amerykanie zajęli Wiesbaden 28 marca 1945 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej Opel musiał więc przejść proces denazyfikacji. Postępowanie przed komisją denazyfikacyjną przeciwko Opelowi zakończyło się 8 stycznia 1947 r. zakwalifikowaniem go do grupy „zwolenników reżimu”. Jako „zadośćuczynienie” firma Opel miała zapłacić grzywnę w wysokości 2 000 RM oraz pokryć dodatkowo koszty postępowania. Wcześniej firma Opel i jej adwokat próbowali uzasadnić członkostwo przemysłowca w organizacjach nazistowskich. Komisja zgodziła się z argumentacją adwokatów Opla, że przystąpienie do NSDAP nie wynikało z przekonań, lecz z interesów gospodarczych, a członkostwo w SS i SA wynikało z wcześniejszych przynależności. Izba zrelatywizowała również rolę Opela w zbrojeniach oraz gospodarce wojennej nazistowskich Niemiec, zgodnie z argumentacją adwokatów. W odniesieniu do zagranicznej siły roboczej i jeńców wojennych izba argumentowała, że Opel, jako przewodniczący rady nadzorczej, nie był odpowiedzialny za opiekę nad pracownikami w zakładzie, lecz za zarządzanie przedsiębiorstwem.

Od orzeczenia komisji, a tym samym od zakwalifikowania Opela do grupy „współuczestników”, odwołanie złożył nie tylko oskarżyciel publiczny, ale także rada zakładowa Adam Opel AG. Nie doszło do ponownego rozpatrzenia sprawy przed komisją. Między innymi rada zakładowa wycofała swoje odwołanie, w wyniku czego 26 kwietnia 1948 r. wydano postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Wilhelm von Opel na krótko przed umorzeniem postępowania doznał udaru mózgu. Kilka dni później, 2 maja 1948 r., Wilhelm von Opel zmarł w Wiesbaden. Został pochowany w Rüsselsheim.

Powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej z 2020 r. Komisja Historyczna ds. weryfikacji nazwanych imionami osób obiektów komunikacyjnych, budynków i instytucji stolicy kraju związkowego Wiesbaden zaleciła usunięcie nazwy „Opelbade” oraz zmianę nazwy huty „Wilhelm-von-Opel-Hütte”. Ponadto zalecono cofnięcie przyznanego w 1941 r. honorowego obywatelstwa, ponieważ Wilhelm von Opel należał do różnych organizacji nazistowskich (NSDAP, DAF, NSV, SA, był członkiem wspierającym SS, należał do Reichsbund Deutsche Jägerschaft oraz Akademii Prawa Niemieckiego). Również przed 1933 r. działał w grupie nacjonalistycznej o charakterze etnicznym, będąc członkiem „Stahlhelm – Bund der Frontsoldaten”. Poprzez darowizny na rzecz NSDAP, SS oraz innych organizacji nazistowskich w znacznej wysokości skutecznie wspierał ruch nazistowski pod względem materialnym. W ramach wydarzeń publicznych, m.in. z udziałem Adolfa Hitlera, oraz w przemówieniu wygłoszonym z okazji nadania mu w 1941 r. tytułu honorowego obywatela Wiesbaden, wyraźnie opowiedział się za narodowym socjalizmem jako ruchem politycznym oraz za reżimem nazistowskim.

Rada dzielnicy Wiesbaden-Nordost podjęła 4 września 2024 r. decyzję o odebraniu basenowi Opelbad statusu obiektu imiennego, zachowując jednak nazwę pochodzącą od jego fundatora, Wilhelma von Opela. Schronisko nazwane imieniem Wilhelma von Opela zostało jednocześnie przemianowane na „Schutzhütte Teufelsgraben”. Uchwały te zostały wdrożone przez magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden decyzją z dnia 24 marca 2026 r. W tej samej decyzji magistrat stolicy kraju związkowego Wiesbaden pozbawił Wilhelma von Opela tytułu honorowego obywatela.

[Niniejszy tekst został opracowany przez Kurza Buchholza na potrzeby wydanej w 2017 r. wersji drukowanej encyklopedii miejskiej Wiesbaden, a następnie zrewidowany i uzupełniony przez dr Brigitte Streich oraz ponownie w 2024 r. przez dr Katherine Lukat.]