Todt, Adolf

Επιχειρηματίας

Γεννήθηκε: 29.03.1886 στο Oestrich

πέθανε: 10/08/1960 στο Wiesbaden

Από το 1892 ο Άντολφ Τοντ κατοικούσε στο Βισμπάντεν και φοίτησε στο δημοτικό σχολείο μέχρι το 1895. Από το 1895 έως το 1901 φοίτησε στο γυμνάσιο, από το οποίο αποφοίτησε με το απολυτήριο μέσης εκπαίδευσης. Στη συνέχεια, ο Τοντ εργάστηκε ως μαθητευόμενος και αντιπρόσωπος στην εταιρεία χονδρικής πώλησης χημικών και φαρμάκων Gottfried Glaser του Βισμπάντεν. Από το 1906, ο Τοντ απασχολήθηκε ως βοηθός διευθυντή στην εταιρεία χημικών Kalle του Βισμπάντεν και προήχθη σε διευθυντή ενός τμήματος εξαγωγών.

Η εκχώρηση της άδειας παραγωγής σελοφάν από την «Farbwerke Hoechst» στην εταιρεία «Kalle» κατά τη δεκαετία του 1920 είχε μεγάλη επίδραση στην καριέρα του. Η περαιτέρω ανάπτυξη, η εμπορική προώθηση και η πώληση του σελοφάν αποτέλεσαν το κύριο αντικείμενο εργασίας του Τοντ στην «Kalle». Ήταν ο κύριος υπεύθυνος για τη δημιουργία των τμημάτων «Σελοφάν» και «Τεχνητά έντερα» της εταιρείας. Χάρη στον Τοντ, το σελοφάν που παρήγαγε η Kalle γνώρισε οικονομική επιτυχία τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στο εξωτερικό.

Το 1923 του παραχωρήθηκε πληρεξούσιο. Ο Τοντ ήταν μέλος του εθνικοφιλελεύθερου Γερμανικού Λαϊκού Κόμματος (DVP) κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και εκπροσώπησε το κόμμα πριν από το 1926 ως δημοτικός σύμβουλος στο Μπίμπριχ, το οποίο τότε δεν ανήκε ακόμη στο Βισμπάντεν.
Το 1934 έγινε εμπορικός διευθυντής ως επικεφαλής του τμήματος «Σελοφάν» στην Kalle. Ο Τοντ εντάχθηκε το 1937 στην Εθνικοσοσιαλιστική Λαϊκή Πρόνοια και στο Γερμανικό Μέτωπο Εργασίας και υπέβαλε αίτηση για την ένταξή του στο NSDAP στις 29 Μαρτίου 1939, την εποχή που χαλάρωσε η απαγόρευση εισδοχής νέων μελών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του κεντρικού αρχείου του NSDAP, έγινε δεκτός στο κόμμα την 1η Ιανουαρίου 1940. Εκτός από τον Τοντ, και οι διευθυντές Άντερχουμπ και Σμιντ εντάχθηκαν στο κόμμα το 1941 και το 1942 αντίστοιχα. Ωστόσο, δεν ήταν όλα τα ανώτερα στελέχη της εταιρείας μέλη του κόμματος.

Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου, ο Τοντ κατείχε αρκετά σπίτια στο Βισμπάντεν. Ένα από αυτά το αγόρασε το 1936 από τον εβραίο έμπορο Γιόζεφ Σέντερ. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη αγορά ή κάποια από τις άλλες ακίνητες περιουσίες αποτελούσε περίπτωση «αριανοποίησης». Ο Τοντ χρησιμοποιούσε το σπίτι στην οδό Wielandstraße για ενοικίαση. Σε αυτό το σπίτι ζούσαν δύο εβραϊκοί ενοικιαστές: ο ψυχίατρος Έριχ Φρίντλαντερ και ο έμπορος Καρλ Ντάνιελ. Μετά τον πόλεμο, ο Τοντ κατέθεσε ότι τους είχε προστατεύσει και ότι διατηρούσε φιλικές σχέσεις μαζί τους μέχρι τη μετανάστευσή τους το 1939. Και οι δύο οικογένειες μετανάστευσαν το 1939 και μέχρι τότε κατοικούσαν στο σπίτι της οδού Wielandstraße. Δεν έχουν διασωθεί πληροφορίες σχετικά με τη φιλική σχέση αυτή ούτε για τις συνθήκες της μετανάστευσης.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στην εταιρεία Kalle απασχολήθηκε μεγάλος αριθμός εργατών καταναγκαστικής εργασίας: εκτός από τουλάχιστον 105 Γάλλους αιχμαλώτους πολέμου, αναγκάστηκαν να εργαστούν και εργαζόμενοι από άλλες κατεχόμενες περιοχές. Έτσι, ο αριθμός των λεγόμενων «εργατών από την Ανατολή» στην εταιρεία Kalle ανερχόταν σε τουλάχιστον 609.

Ο Άντολφ Τοντ ήταν πλήρως ενημερωμένος για τη χρήση αυτών των εργαζομένων καταναγκαστικής εργασίας και ο ίδιος χρησιμοποίησε εργαζόμενους καταναγκαστικής εργασίας στο τμήμα του. Σε μια έκθεση του 1941 τόνισε τη στρατιωτική σημασία του σελοφάν για την υψηλής ποιότητας συντήρηση τροφίμων στο μέτωπο.

Επιπλέον, ανέφερε ότι, κατά τη διάρκεια μιας λεγόμενης «επιτροπής ελέγχου», ο τομέας ευθύνης του Τοντ είχε ελεγχθεί και το σελοφάν είχε χαρακτηριστεί ως «αποφασιστικής σημασίας για τον πόλεμο», με αποτέλεσμα να του έχουν υποσχεθεί το αντίστοιχο εργατικό δυναμικό για υποστήριξη.

Ωστόσο, ο Τοντ χρησιμοποίησε τους καταναγκαστικούς εργάτες που του είχαν ανατεθεί όχι μόνο για επαγγελματικούς, αλλά και για ιδιωτικούς σκοπούς. Έτσι, μετά τον πόλεμο, δήλωσε ενώπιον της Επιτροπής Αποζημιώσεων του Βισμπάντεν ότι Γάλλοι αιχμάλωτοι πολέμου, οι οποίοι του είχαν παραχωρηθεί από τον Κάλλε για εργασίες καθαρισμού μετά από βομβαρδισμό, εργάζονταν στο σπίτι του. Επιπλέον, δήλωσε ότι οι εργάτες καταναγκαστικής εργασίας είχαν καλή μεταχείριση. Τους παρείχαν καλή διατροφή και έτρωγαν μαζί τους.

Για τη δραστηριότητά του στην εταιρεία Kalle, ο Τοντ τιμήθηκε το 1941 με το Σταυρό Πολεμικής Αξίας Β΄ Τάξης.

Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την κατάληψη του Βισμπάντεν, ο Τοντ απολύθηκε από την εταιρεία Kalle κατόπιν εντολής των αμερικανικών δυνάμεων κατοχής, λόγω της ιδιότητάς του ως μέλους του κόμματος. Τους επόμενους μήνες προετοιμάστηκε για τη δίκη του ενώπιον της Επιτροπής Αποκατάστασης και υπέβαλε πολυάριθμες ένορκες βεβαιώσεις, οι οποίες αποσκοπούσαν να επιβεβαιώσουν την ακεραιότητα της στάσης του κατά τη διάρκεια του «Τρίτου Ράιχ». Για παράδειγμα, εξήγησε τη συμμετοχή του στο κόμμα ως αποτέλεσμα της ομαδικής ένταξης ολόκληρης της διοίκησης, με σκοπό να αποτρέψει κινδύνους για την επιχείρηση.

Η Επιτροπή Αποκατάστασης δέχτηκε τα επιχειρήματα του Τοντ και του δικηγόρου του και τον κατατάσσει στην Ομάδα 5 («Απαλλαγμένοι»). Η διαδικασία εναντίον του σταμάτησε. Ήδη από το 1946 ο Τοντ εργαζόταν και πάλι στην Kalle και ήταν μέλος της διοίκησης.

Το 1952 προήχθη στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας και αργότερα έγινε μέλος του εποπτικού συμβουλίου. Παράλληλα με τη δραστηριότητά του στην Kalle, ο Τοντ ήταν πρόεδρος της Ένωσης Εργοδοτών Χημικής Βιομηχανίας και Συναφών Κλάδων της Έδρας της Έσσης e. V. και μέλος της διευρυμένης διοίκησης της Ένωσης Χημικής Βιομηχανίας της Έσσης e. V. Το 1953 του απονεμήθηκε ο Ομοσπονδιακός Σταυρός Αξίας. Το 1956, το Πανεπιστήμιο του Μάιντς απένειμε στον Τοντ τιμητικό διδακτορικό τίτλο. Για έξι χρόνια διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Οφθαλμολογικού Ινστιτούτου (Ανοίγει σε νέα καρτέλα) του Βισμπάντεν.

Με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1972, μια οδός στην περιοχή Biebrich πήρε το όνομα του εμπορικού διευθυντή της εταιρείας Kalle. Η οδός αυτή επεκτάθηκε το 1974 με την ενσωμάτωση της πλατείας Adolfsplatz. Προς τιμήν του συζύγου της, η Helene Todt ίδρυσε το 1973 στο Πανεπιστήμιο του Μάιντς το Ίδρυμα Adolf-Todt, το οποίο χορηγεί υποτροφίες σε υποψήφιους διδάκτορες της Χημείας και της Φαρμακευτικής για εξαιρετικές επιστημονικές επιδόσεις

Η Ειδική Επιτροπή Ιστορίας, η οποία συστάθηκε με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου το 2020 με σκοπό την επανεξέταση των ονομάτων δρόμων, κτιρίων και εγκαταστάσεων της πρωτεύουσας του κρατιδίου Βισμπάντεν που φέρουν ονόματα προσώπων, συνέστησε τη μετονομασία της οδού Adolf-Todt-Straße λόγω της συμμετοχής του Τοντ σε διάφορες ναζιστικές οργανώσεις (NSDAP, NSV, DAF, RKB). Ως επικεφαλής του τμήματος σελοφάν της εταιρείας Kalle, το οποίο ήταν ζωτικής σημασίας για τον πόλεμο, ο Adolf Todt συμμετείχε επίσης στη χρήση εργατικού δυναμικού υπό καταναγκαστική εργασία. Συνολικά, η εταιρεία απασχολούσε τουλάχιστον 105 Γάλλους αιχμαλώτους πολέμου και 609 λεγόμενους «εργάτες από την Ανατολή». Ο Άντολφ Τοντ χρησιμοποίησε επίσης έναν άγνωστο αριθμό Γάλλων αιχμαλώτων πολέμου για εργασίες καθαρισμού στην ιδιωτική του κατοικία. Με αυτόν τον τρόπο συμμετείχε στη σκόπιμη πρόκληση βλάβης σε πρόσωπα μεταξύ του 1933 και του 1945.

Το αρμόδιο τοπικό συμβούλιο του Βισμπάντεν-Μπίμπριχ αποφάσισε, στη συνεδρίασή του της 4ης Ιουνίου 2025, να μην προβεί στην ιστορική τοποθέτηση της οδού Adolf-Todt-Straße, ακολουθώντας έτσι τη σύσταση της Ιστορικής Ειδικής Επιτροπής. Η απόφαση αυτή τέθηκε σε εφαρμογή με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 24ης Μαρτίου 2026.

[Το παρόν κείμενο συντάχθηκε το 2012 από τον Δρ. Rolf Faber για την έντυπη έκδοση του Λεξικού της Πόλης του Βισμπάντεν και συμπληρώθηκε το 2024 από την Δρ. Katherine Lukat.]